FONTSIZE
แร่ >> ข้อมูลแร่ตามประเภท >> แร่หนักและแร่หายาก
ซีโนไทม์

วันที่ 22 ก.ย. 2550

ซีโนไทม์ ซีโนไทม์ (xenotime) เป็นแร่ในกลุ่มฟอสเฟต ที่มีอิตเทียม (Y) ซึ่งเป็นธาตุหายากชนิดหนึ่ง เป็นส่วนประกอบหลัก สูตรเคมี YPO4  ประกอบด้วย Y2O3  และ  P2O5  ประมาณ  61.4% และ38.6%ตามลำดับบางครั้งธาตุอิตเทรียมอาจถูกแทนที่ด้วยธาตุเออร์เบียม (Er) เป็นจำนวนมาก และอาจถูกแทนที่ด้วยธาตุซีเรียม ซิลิคอน หรือทอเรียมได้บ้างเล็กน้อย  คุณสมบัติทางฟิสิกส์ของแร่ซีโนไทม์ รูปผลึกระบบเททราโกนาลเช่นเดียวกับแร่ดีบุก  และเซอร์คอน แข็ง 4-5 ถ.พ. 4.45-4.56 วาวแบบแก้วจนถึงวาวแบบยางสน สีน้ำตาลเหลืองถึงน้ำตาลแดง แดงเรื่อ ขาวอมเทา เหลืองแบบไวน์ เหลืองซีด คล้ายกับแร่โมนาไซต์แต่มีคุณสมบัติทางแม่เหล็กสูงกว่า ผงละเอียดสีน้ำตาลอ่อนอมเหลืองหรืออมแดง  การกำเนิด ส่วนใหญ่เกิดเป็นแร่รองในหินเพกมาไทต์ หรืออาจพบได้บ้างในหินแกรนิต และหินไนส์ มักพบร่วมกับแร่เซอร์คอน เมื่อหินให้แร่ดังกล่าวข้างต้นผุพัง แร่ซีโนไทม์มักจะถูกนำพาไปสะสมตัวตามแอ่งหรือที่ราบต่าง ๆ ร่วมกับแร่หนักหรือแร่หายากชนิดอื่น ๆ ได้แก่ โมนาไซต์ เซอร์คอน แมกนีไทต์ ดีบุก โคลัมไบต์-แทนทาไลต์ อิลเมไนต์ รูไทล์ และ การ์เนต  แหล่งในประเทศ ในประเทศไทยพบในลานแร่ดีบุกในจังหวัดระนอง พังงา ภูเก็ต ประจวบคีรีขันธ์ กาญจนบุรี ราชบุรี และเชียงใหม่ ฯลฯ  ประโยชน์ ซีโนไทม์เป็นแร่ที่สำคัญในการนำมาสกัดเอาธาตุอิตเทรียม ซึ่งเป็นธาตุหายากชนิดหนึ่ง  ธาตุหายากส่วนใหญ่นำไปใช้ในอุตสาหกรรมปิโตรเลียม นอกจากนี้ยังใช้ในอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และไฟฟ้า อุตสาหกรรมแก้ว (ดูรายละเอียดจากประโยชน์ของแร่โมนาไซต์)  ผลผลิต การผลิตแร่ซีโนไทม์ในประเทศไทยนั้น เป็นผลพลอยได้จากการแต่งแร่ดีบุกเช่นเดียวกับแร่หนักและแร่หายากชนิดอื่น ๆ จากจังหวัดภูเก็ต พังงา ระนอง ประจวบคีรีขันธ์ และกาญจนบุรี  ในปี พ.ศ. 2533 2534 และ 2537 ประเทศไทยผลิตแร่ซีโนไทม์ได้ 14, 3, และ 8 เมตริกตัน มูลค่า 0.9, 0.2 และ 0.6 ล้านบาท ตามลำดับ ส่วนในปีอื่นๆ ไม่มีสถิติการผลิต 
 
© 2559 สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์โดย กรมทรัพยากรธรณี
ที่อยู่ กรมทรัพยากรธรณี 75/10 ถ.พระรามที่6 แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กทม. 10400 ติดต่อผู้ดูแลเว็บไซต์ : webmaster@dmr.mail.go.th
เว็บไซต์นี้เหมาะสำหรับ IE 9 ขึ้นไป, FireFox 22 ขึ้นไป Google Chrome 28 ขึ้นไป, หน้าจอขนาด 1366x768 pixel