FONTSIZE
แร่ >> ข้อมูลแร่ตามประเภท >> แร่หนักและแร่หายาก
เซอร์คอน

วันที่ 22 ก.ย. 2550

แร่เซอร์คอน (zircon) หรือเพทาย สูตรเคมี ZrSiO4 มี ZrO2 67.2% และ SiO2 32.8% มีรูปผลึกระบบเททราโกนาล ลักษณะเป็นแท่งยาวมียอดแหลมปิดหัวและท้าย แข็ง 7.5 ถ.พ. 4.68 วาวแบบเพชร ใสไม่มีสี หรืออาจมีสีน้ำตาล เทา เขียว แดง ผงละเอียดไม่มีสี ปกติจะแสดงคุณสมบัติโปร่งแสงแต่บางครั้งก็โปร่งใส   แผนที่แสดงแหล่งแร่ในกลุ่มแร่หนัก แร่หายาก และกลุ่มแร่โลหะมีค่า การกำเนิด  แร่เซอร์คอน เป็นแร่รองในหินอัคนีแทรกซอนแทบทุกชนิด โดยเฉพาะชนิดกรด เช่น หินแกรนิต แกรโนไดโอไรต์ ไซอีไนต์ พบมากในหินเนฟิลีนไซอิไนต์ เซอร์คอนเป็นแร่ซิลิเกตตัวแรกที่ตกผลึกจากหินหนืดที่เย็นตัว นอกจากนี้ยังอาจพบได้ใน หินไนส์ ชีสต์ หรือพบเป็นเมล็ดกลม ๆ หรือผลึกเล็กๆ ตามลำธารและชายฝั่งทะเล  แหล่งในประเทศ ในประเทศไทย แร่เซอร์คอนชนิดผลึกละเอียดพบในเหมืองลานแร่ดีบุกทุกแห่ง และตามชายทะเลฝั่งทะเลทั่วไป ที่สำคัญได้แก่ ชายทะเลที่ ระยอง ประจวบคีรีขันธ์ และชุมพรส่วนชนิดที่เป็นรัตนชาติหรือผลึกโตๆ พบเกิดร่วมกับหินภูเขาไฟ ชนิดหินบะซอลต์ที่จังหวัดจันทบุรี ตราด อุบลราชธานีศรีสะเกษ และแพร่  ประโยชน์  เซอร์คอนที่มีคุณสมบัติโปร่งใสใช้เป็นรัตนชาติ เรียกว่า เพทาย โดยปกติแล้วจะมีสีน้ำตาล และส้มแดง ซึ่งเรียกว่า ไฮยาซินท์ (hyacinth) หรือจาซินท์ (jacinth) สำหรับเพทายหุงจะมีสีฟ้า ส่วนเซอร์คอนที่มีคุณสมบัติไม่เข้าข่ายรัตนชาตินั้น สามารถนำมาใช้ทางด้านอุตสาหกรรมได้หลายชนิด  โลหะเซอร์โคเนียม มีสีขาว อ่อน เหนียว ความหนาแน่น 6.505 เมกะกรัมต่อลูกบาศก์เมตร จุดหลอมตัวและจุดเดือด 1,852 และ 3,700 องศาเซลเซียส ตามลำดับ  การใช้เซอร์โคเนียมในทางอุตสาหกรรมนั้น ประมาณ 95% ใช้ในรูปของแร่เซอร์คอนโดยตรง และสารประกอบเซอร์โคเนียม ได้แก่ ใช้แร่เซอร์คอนในการทำวัสดุทนไฟ เซรามิก ฉาบผิวหน้าแบบหล่อ และฉนวนกันความร้อน สารประกอบเซอร์โคเนียมใช้ในเคมีภัณฑ์ประเภทต่างๆ เช่น ยาสีฟัน น้ำยาขัดเลนส์ สีกันสนิม หมึกชนิดถาวร สารย้อมและฟอกหนัง ส่วนโลหะเซอร์โคเนียมนั้น ใช้ในรูปของโลหะผสมทำชิ้นส่วนต่างๆ ในเครื่องกำเนิดปฏิกรณ์ปรมาณู อุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อน อุปกรณ์ทำให้กรดเข้มข้น และแม่เหล็กเหนี่ยวนำพิเศษ  ผลผลิต  เซอร์คอนส่วนใหญ่เป็นแร่พลอยได้จากการทำเหมืองแร่ดีบุกจากจังหวัดภูเก็ต พังงา ระนอง และกาญจนบุรี มีเพียง 2 แหล่งเท่านั้น ที่ทำเหมืองผลิตแร่เซอร์คอนโดยตรงที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ผลผลิตแร่เซอร์คอนในปีพ.ศ. 2534 มีปริมาณ 2,573 เมตริกตัน มูลค่า 20.3 ล้านบาท จากนั้นมาผลผลิตค่อยลดต่ำลง และบางปีไม่มีสถิติการผลิต ในปีพ.ศ. 2541 ผลิตแร่เซอร์คอนได้ 5 เมตริกตัน มูลค่า 25,325 บาท 
แผนที่แสดงแหล่งแร่ในกลุ่มแร่หนัก แร่หายาก และกลุ่มแร่โลหะมีค่า
 
© 2559 สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์โดย กรมทรัพยากรธรณี
ที่อยู่ กรมทรัพยากรธรณี 75/10 ถ.พระรามที่6 แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กทม. 10400 ติดต่อผู้ดูแลเว็บไซต์ : webmaster@dmr.mail.go.th
เว็บไซต์นี้เหมาะสำหรับ IE 9 ขึ้นไป, FireFox 22 ขึ้นไป Google Chrome 28 ขึ้นไป, หน้าจอขนาด 1366x768 pixel