ทัวร์มาลีน ( Tourmaline )

        

ชื่อแร่
มาจากภาษาสิงหลว่า ทุรมาลี (Turamali) ซึ่งเป็นคำที่ใช้เรียกรัตนชาติที่มาจากลังกาในสมัยดึกดำบรรพ์

คุณสมบัติทางฟิสิกส์
รูปผลึกระบบเฮกซะโกนาล ผลึกมีลักษณะเป็นแบบเนื้อสมานแน่น เป็นแท่งยาวๆ ขอบผลึกด้านข้างมักจะโค้งเป็น 3 โค้ง แทนที่จะเป็น 6 เหลี่ยม พบผลึกทั้งขนาดใหญ่และเล็กซึ่งอาจจะขนานกันไปหรือแผ่ออกเป็นรูปรัศมี แข็ง 7-7.5 ถ.พ. 3.0-3.25 วาวแบบแก้วหรือแบบยางสน สีมีได้หลายสีขึ้นกับธาตุที่ประกอบอยู่ โดยปกติทั่วไปมีสีดำเนื่องจากมีเหล็ก ปนอยู่มาก เรียกว่า ชอร์ไลต์ (schorlite) ชนิดที่มีสีน้ำตาลจะมีธาต ุแมนีเซียมปนอยู่ เรียกดราไวต์ (dravite) ชนิดที่มีธาตุลิเทียมปนอย ู่จะมีสีแดงอ่อน สีชมพู เรียกรูเบลไลต์ (rubellite) สีเขียว สีน้ำเงิน และสีเหลือง ชนิดสีขาวและไม่มีสีเรียกว่า อะครอยต์ (achroite) นอกจากนี้ ในก้อนเดียวกันอาจมีหลายสีสลับกันเป็นวงๆ (concentric band) ได้ หรือปลายหนึ่งมีสีเขียวและอีกปลายหนึ่งมีสีแดงในแท่งเดียวกันก็เป็นไปได้

คุณสมบัติทางเคมี
เป็นสารประกอบที่ซับซ้อนมาก เขียนเป็นสูตรไดัดังนี้ XY3 AI6 (BO3)3 (Si6O18) (OH)4 ซึ่ง X = Na, Ca และ Y = Al, Fe, Li, Mg และมักพบ F อยู่เสมอ

ลักษณะเด่นและวิธีตรวจ
ดูจากรูปผลึกและรอยแตกเว้า แตกต่างจากแร่ฮอร์นเบลนด์ตรงรอยแตกของฮอร์เบลนด์เป็นแนวเรียบ (cleavage)

การเกิด
พบมากในหินแกรนิตเพกมาไทต์ โดยเฉพาะในหินเพกมาไทต์ส่วนใหญ่จะพบแร่ทัวร์มาลีนชนิดที่มีสีดำแต่ชนิดท ี่มี สีอื่นๆ ก็อาจพบได้เช่นกัน เกิดร่วมกับแร่อื่นๆ เช่น ไมโครไคลน์ แอลไบต์ ควอรตซ์ มัสโคไวต์ เลพิโดไลต์ เบริล อะพาไทต์ และฟลูออไรต์ นอกจากนี้ยังพบว่าเกิดเป็นแร่ประกอบหินอันดับรองในหินอัคนี หินแปรพวก ไนส์ ชิสต์ และในหินปูนอีกด้วย

แหล่ง
ในประเทศไทย ทัวร์มาลีนสีเขียวพบที่เชียงใหม่ สีดำพบในหินเพกมาไทต์ทั่วๆไป สีเขียวแก่ใสพบที่จันทบุรี สีชมพูพบที่ปากทรง จ.ชุมพร

ประโยชน์
ใช้เป็นรัตนชาติ ทำหินประดับได้โดยนำมาตัดให้เห็นสีแตกต่างกันมุมต่างๆ


ทัวร์มาลีน (Tourmaline)

              ทัวร์มาลีน (Tourmaline)

 
© 2559 สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์โดย กรมทรัพยากรธรณี
ที่อยู่ กรมทรัพยากรธรณี 75/10 ถ.พระรามที่6 แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กทม. 10400 ติดต่อผู้ดูแลเว็บไซต์ : webmaster@dmr.mail.go.th
เว็บไซต์นี้เหมาะสำหรับ IE 9 ขึ้นไป, FireFox 22 ขึ้นไป Google Chrome 28 ขึ้นไป, หน้าจอขนาด 1366x768 pixel