คอรัมดัม,กะรุน ( Corundum )

 

คอรัมดัม,กะรุน ( Corundum )

ชื่อแร่
มาจากภาษาสันสกฤต Kuruvinda หมายถึง ruby ทับทิม และ ได้เรียกชื่อ Korundum

คุณสมบัติทางฟิสิกส์
รูปผลึกเฮกซะโกนาลรูปหกเหลี่ยม มีลักษณะกลางป่อง ค่อยๆเรียวสู่ ปลาย2 ข้างและดูคล้ายถังเบียร์ ผลึก 6 เหลี่ยมนี้ ประกบด้วยชั้นหนาซ้อนๆกัน มีหลายสี ส่วนมากสีเทาเขียว เทาฟ้า และเทาดำ สีอื่นเรียกชื่อต่างๆกัน เช่น สีแดงหรือม่วง เรียกทับทิม (Ruby) สีฟ้าหรือน้ำเงิน เรียก ไพลินหรือแซปไฟร์ (sapphire) สีเหลืองหรือบุษราคัม (yellow sapphire) สีเขียว (green sapphire) สีขาว (white sapphire) ถ้ามีรูปดาว 6 แฉก (star) จะรวมเรียกพลอยสาแหรก (star sapphire) วาวแบบเพชร แข็งมาก รองจากเพชรในสเกลความแข็ง ของโมส์ แข็ง 9 ถ.พ. 4.0 4.1 โปร่งใสหรือโปร่งแสง

คอรัมดัม,กะรุน ( Corundum )


คุณสมบัติทางเคมี
สูตรเคมี Al2O3 มี Al 52.9% ที่มีสีแดงเพราะมีโครเมียมปน สีน้ำเงินเพราะมีเหล็กกับไททาเนียม แต่มีข้อคิดเห็นอื่นว่า ความแตกต่างทางกลศาสตร์จึงทำให้มีสีต่างๆ นอกจากนี้ การศึษาและวิจัยต่อมามีข้อสังเกตุว่า ธาตุทั้งสองคือเหล็กกับไททาเนียม เกิดอยู่ในรูปอิลเมไนต์ (FeTiO3) ที่มีลักษณะคล้ายวุ้น ถ้าผ่านสารละลาย Co(NO3)2 แล้วทำให้อุณหภูมิสูงมากๆจะมีสีน้ำเงินจัด วาวคล้ายเพชร ไม่หลอมในอุณหภูมิสูงธรรมดา (2,050? ซ) และไม่ละลายในกรด

ลักษณะเด่นและวิธีตรวจ
แข็งมาก เพชรและผงขัดบางชิดเท่านั้นที่จะขูดเข้า รูปผลึกเด่นชัดบ่งว่า เป็นแร่นี้ ทับทิมนั้นสีบอกชัด รูปร่างและที่สังเกตุอีกอย่างคือ บนผิวหน้าเรียบ จะมีรอยสามเหลี่ยม

 

การเกิด
พบเกิดในหินชนิดต่างๆ แต่แหล่งที่สำคัญๆ ส่วนมากพบในหินแปร เช่น หินปูนที่เป็นผลึกนอกจากนี้ก็มีหินเพกมาไทต์ ในหินอัคนีพวกหินไซอีไนต์ หินเนฟิลีนไซอีไนต์ ในหินบะซอลต์พบน้อยแหล่ง ในประเทศไทย แร่นี้พบเกิด ในหินบะซอลต์หรือที่ชาวบ้านขุดพลอยที่จันทบุรี เรียก หินตับเป็ด

แหล่ง
ในประเทศไทย พบที่ จ. จันทบุรี ตราด กาญจนบุรี แพร่ สุโขทัย เพชรบูรณ์ ศรีสะเกษ และอุบลราชธานี

ประโยชน์
เป็นรัตนชาติมีค่าสูงคือทับทิม (Ruby) สีน้ำเงินรองลงไป ส่วนสีอื่นๆ ก็มีค่าลดหลั่นกันลงไป ขนาดเล็กละเอียดหรือเนื้อไม่ดี เจียระไนไม่ได้ ใช้ประโยชน์เป็นวัสดุขัดถู อาจนำไปอัดเป็นแผ่นกลม สำหรับตัดโลหะและขัดเลนส์ให้เรียบ ถ้าทาบนผ้าหรือแผ่นกระดาษ ใช้ขัดโลหะ ไม้เนื้อแข็งกระจกแว่นต่างๆ ทับทิมเคยใช้ในการทำแสงเลเซอร์