โมลิบดีไนต์ ( Molybdenite )

 

ขื่อแร่
มาจากภาษากรีก molybdosแปลว่า lead หรือตะกั่ว เพราะมีสีเหมือน ตะกั่วมากจนเข้าใจผิดว่าเป็นตะกั่ว

คุณสมบัติทางฟิสิกส์
รูปผลึกระบบเฮกซะโกนาลรูปแบนหกเหลี่ยม แต่มักเกิดในลักษณะเป็นแผ่นเนื้อแน่นหรือเป็นแผ่นเป็นเกล็ด กระจายทั่วไป แนวแตกเรียบแนวเดียวชัดเจน แผ่นผลึกงอโค้งได้และ ตัดเฉือนได้เพราะเนื้ออ่อนแข็งเพียง 1.5 ถ.พ. 4.7 สีเทาตะกั่วอมฟ้า คล้ายแร่ตะกั่วที่มัวหมองมากๆ หรือคล้ายแกรไฟต์สีผงละเอียด บนแผ่นพอร์ซีเลนหรือบนกระดาษจะมีสีน้ำเงินออกเขียว วาวโลหะ

คุณสมบัติทางเคมี
สูตรเคมี MoS2 มี Mo64% สลายในกรดดินประสิวเข้มข้น ให้กาก MoO3 ซึ่งจะละลายใน NH4OH แร่นี้จะแปรเปลี่ยนสี เป็นสีเหลือง กลายเป็นเฟอร์รีโมลิบไดต์ (ferrimolybdite Fe2(MoO4)3.8H2O)


ลักษณะเด่นและวิธีตรวจ

ต่างจากแกรไฟต์ตรงที่มีน้ำหนักเบากว่า สีออกน้ำเงินและวาวกว่า สีผงละเอียดก็ต่างกัน ไม่หลอมละลายในแท่งถ่านแต่จะให้ ้คราบสีแดงเหลือง ขาว จากเนื้อในออกไปสู่ที่ผิว ก้อนแร่ที่นำไป เผาละลายในกรดกัดทองด้วย ตรวจง่ายๆโดยใช้แร่เพียงเล็กน้อย ใส่กรดกำมะถันพอเปียกแล้วเผาจนเกือบแห้ง จะมีควันสีขาวของกำมะถัน ทำให้เย็นจะได้ของเหลวสีน้ำเงินติดข้างๆ ภาชนะ ที่ใส่แร่แล้วหลอม

การเกิด
เกิดในหินเพกมาไทต์และหินใกล้เคียงโดยเฉพาะหินแกรนิต เกิดในสายแร่ ่อุณหภูมิสูงในแหล่งแร่ที่มีแคสซิเทอไรต์ วุลแฟรไมต์ โทแพซ และใน เขตแปรสัมผัสตรงบริเวณหินปูนสัมผัสกับหินแกรนิต มักมีเอพิโดตและ คาลโคไพไรต์เกิดด้วย

แหล่ง

ในประเทศไทย  พบอยู่ในหินแกรนิตที่บ้านน้ำขุ่น จ. จันทบุรี

ประโยชน์
เป็นแร่สำคัญที่ให้โมลิบดีนัม ถลุงเอาโลหะมาผสมทำเหล็กกล้าชนิดทำเกราะ โลหะผสมชนิดนี้แข็งที่สุดและทนทานมาก จึงใช้ทำส่วนประกอบอากาศยาน ทุกชนิด รถยนต์ เพลาเครื่องยนต์ เครื่องจักรต่างๆ อุปกรณ์หล่อลื่น และใช้ทำเครื่องมือที่มีรอบหมุนสูง (high speedtool) ต่างๆ เช่น มีดกลึง ดอกสว่าน ฯลฯ อุตสาหกรรมเหล็กหล่อผสม โลหะนี้ใช้ทำ รางรถไฟและอุปกรณ์สำหรับรถยนต์ นอกจากนี้ ยังใช้ทำ สีย้อมผ้าและหมึกสำหรับพิมพ์หิน ในระยะหลังๆนี้ นิยมใช้ทำเป็นตัวหล่อลื่น ที่สำคัญ Molycoat ใช้แล้วคงทนเป็นพิเศษ

โมลิบดีไนต์(Molybdenite)