ออร์โทเคลส ( Orthoclase )

ชื่อแร่
ออโทเคลส(Orthoclase) หมายถึง แนวแตกเรียบที่ตั้งฉากกัน

คุณสมบัติทางฟิสิกส์

รูปผลึกระบบโมโนคลินิกผลึกขนาดใหญ่จะมีเนื้อสมานแน่น ไม่ค่อยพบ ผลึกขนาดเล็กๆ ออร์โทเคลสที่พบทั่วไปในหินมักจะไม่แสดงรูปผลึก แนวแตกเรียบ 2 แนว ทำมุม 90? แข็ง 6 ถ.พ. 2.57 วาวคล้ายแก้ว สีอาจเป็น สีขาว สีเทา สีแดงเข้ม หรือไม่มีสี สีผงขาว ออร์โทเคลสชนิดไม่มีสีและ มีเนื้อโปร่งใสถึงโปร่งแสง เรียกว่า อะดูลาเรีย (Adularia) สำหรับอะดูลาเรียชนิดนี้มีคุณสมบัติในการเล่นสีเหลือบนวลขาวคล้าย แสงจันทร์ เรียกว่า มูนสโตนหรือจันทรกานต์ (Moonstone) ซานิดีน (Sanidine) เป็นเฟลด์สปาร์ที่มีลักษณะคล้ายแก้ว (glassy) เนื้อผลึกโปร่งใส พบเป็นฟิโนครีส (phenocryst) ในหินอัคนี

คุณสมบัติทางเคมี

สูตรเคมี KalSi3O8 มี K2O 16.9% Al2O3 18.4% และ SiO2 64.7% ออร์โทเคลสและไมโครไคลน์ (Microcline) รวมเรียกว่า โพแทชเฟลด์สปาร์โซเดียมอาจไปแทนที่โพแทสเซียม โดยเฉพะพวกซานิดีนครึ่งหนึ่งของโพแทสเซียมจะถูกแนทที่โดยโซเดียม

ลักษณะเด่นและวิธีการตรวจ

ดูจากสี ความแข็ง และแนวแตกเรียบ แตกต่างจากแร่เฟลด์สปาร์ชนิดอื่นๆ ตรงที่มีแนวแตกเรียบตั้งฉากกัน และไม่มีร่องขนานถี่ๆ (striation) บนผิวหน้าของแนวแตกเรียบ

การเกิด

เกิดในขณะที่มีการตกผลึกของหินอัคนีและอาจจะเกิดจากสารละลายน้ำแร่ร้อน (hydrothermalsolution) เกิดในหินเพกมาไทต์ เกิดในหินอัคนีชนิดต่างๆ เช่น หินแกรนิต ไซอีไนต์ และเนฟิลีนไซอีไนต์ สำหรับในหินชั้นเนื้อหินทราย (arkosic sandstond) หินทรายและหินกรวด ในหินแปรพบในหินไนส์ เกิดร่วมกับแร่ควอรตซ์ มัสโคไวต์ และเอลไบต์

แหล่ง
พบอยู่ในหินแกรนิตเกมาไทต์ และไนส์ทุกแหล่ง แหล่งใหญ่พบในเพกมาไทต์ที่ จ. ราชบุรี เชียงใหม่ ลำพูน แม่ฮ่องสอน กาญจนบุรี อุทัยธานี ตากและนครศรีธรรมราช
 
ประโยชน์
ส่วนใหญ่ใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องเคลือบโดยนำไปผสมกับดินเคลย์และควอรตซ์ เมื่อเผาอูหภูมิสูงๆเฟลด์สปาร์จะหลอมละลายและจะเป็นตัวเชื่อมโยง (cement) ในเครื่องเคลือบ นอกจากนี้ ยังใช้ในอุตสาหกรรมแก้วอีกด้วย เนื่องจากมีอลูมิเนียมประกอบอยู่
 

ออโทเคลส(Orthoclase)