ทัลก์ ( Talc )

        

ทัลก์ (Talc)

ขื่อแร่
เข้าใจว่ามจากภาษาอาหรับว่า talk

คุณสมบัติทางฟิสิกส์
รูปผลึกระบบโมโนคลินิก ลักษณะของผลึกเป็นแผ่นหนารูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนและรูปหกเหลี่ยม แผ่นแร่มีเนื้อสมานแน่น บางทีก็มีลักษณะแผ่เป็นรูปรัศมี แนวแตกเรียบสมบูรณ์ ลักษณะที่เป็นแผ่นบางๆ จะโค้งงอได้แต่กลับไม่ได้ ใช้มีดตัดเป็นชิ้นได้เพราะ แข็ง 1 ขีดบนผ้าได้ ถ.พ. 2.7-2.8 วาวแบบมุกและแบบน้ำมันฉาบ สีเขียวแอปเปิล เทา ขาว หรือสีน้ำเงิน สำหรับหินสบู่ (Soapstone) จะมีสีเทาแก่หรือสีเขียว ลื่นมือ

คุณสมบัติทางเคมี
สูตรเคมี Mg3 (Si4O10) (OH)2 มี MgO 31.7% SiO2 63.5% และ H2O 4.8% อาจมีนิกเกิลปนบ้างเล็กน้อย หลอมตัวอยากขั้นที่ 5 ไม่มีปฏิกิริยากับกรด ถ้าทำให้ชุ่มด้วย Cobalt nitrate แล้วเผาจะมีสีม่วงอ่อน

ลักษณะเด่นและวิธีตรวจ
ดูจากลักษณะผลึกที่เป็นแผ่นบางคล้ายไมกา แนวแตกเรียบ อ่อนจนเล็บขูดเข้าและลื่นมือ ตรวจดูคุณสมบัติทางเคมี

การเกิด
เป็นแร่ทุติยภูมิ (secondary mineral) ซึ่งเกิดจากการผุสลายแปรสภาพ (alteration) ของแมกนีเซียม ซิลิเกต เช่น โอลิวีน ไพรอกซีน และแอมฟิโบล เป็นลักษณะของหินแปรเกรดต่ำ ถ้ามีเนื้อสมานแน่น (massive) เรียกหินสบู่ (soapstone) ซึ่งมักจะเกิดเป็นมวลหินเกือบทั้งหมด อาจพบเกิดเป็นส่วนประกอบของหินแปรพวกชิสต์ เช่น หินทัลก์ชิสต์

แหล่ง
ในประเทศไทย พบอยู่ในหินแปรพวกหินชิสต์ทั่วๆไป เช่น ใน จ.อุตรดิตถ์

ประโยชน์
ทำสวิตช์ไฟ เครื่องสุขภัณฑ์ ทำโต๊ะในห้องทดลอง ส่วนมากทัลก์และหินสบู่ป่นเป็นผงใช้ทำสี เครื่องปันดินเผา ยาง ยาฆ่าแมลง กระเบื้องมุงหลังคา กระดาษ แป้งฝุ่นทาหน้า ฯลฯ แผ่นหินสบู่หรือทัลก์น ี้ใช้ทำ Table top ทำดินสอสำหรับขีดเสื้อผ้าและโลหะ