วุลแฟรไมต์ ( Wolframite )
 

ชื่อแร่
เป็นคำที่มาจากภาษาเยอรมันดั้งเดิม

  • เฟอร์เบอร์ไรต์ (Ferberite) เป็นวุลแฟรมชนิดที่มีเหล็กสูงมาก สูตรเคมี FeWO4
  • วุลแฟรไมต์ (wolframite) เป็นวุลแฟรมชนิดที่มีเหล็กและแมงกานีส สูตรเคมี Fe Mn (WO)4
  • เฮิบเนอไรต์ (Huebnerite) เป็นวุลแฟรมชนิดที่มีแมงกานีสสูงมาก สูตรเคมี MnWO4

คุณสมบัติทางฟิสิกส์
รูปผลึกระบบโมโนคลินิกรูปผลึกมักจะแตกเป็นแผ่น พบได้ทั้งแบบเป็นแผ่นซ้อนกันบางๆ คล้ายใบมีดโกนซ้อนเรียงกัน (bladed) แบบเป็นแผ่นซ้อนกันค่อนข้างหนา แต่ลอกออกจากกันไม่ได้ (Lamellar) เป็นแท่งเรียงกัน (Columnar) และแบบมวลเมล็ดเนื้อสมานแน่น (Massive granular) มีแนวแตกเรียบที่สมบูรณ์แนวหนึ่งอยู่เสมอ แข็ง 4-4.5 ถ.พ. 7.0-7.5 น้ำหนักจะมากขึ้นตามเปอร์เซ็นต์ของเหล็ก วาวกึ่งโลหะไปจนถึงวาวเหมือนยางสน ชนิดเฟอร์เบอไรต์มีสีดำเฮิบเนอไรต์มีสีออกน้ำตาล ติดแม่เหล็กแรงๆ

คุณสมบัติทางเคมี
สูตรเคมี (Fe.Mn)wo4 ซึ่งแร่แปรเปลี่ยนตามส่วนประกอบของเหล็กและ แมงกานีส ในเฟอร์เบอไรต์มี WO3 76.3% เฮิบเนอไรต์มี WO3 76.6%

ลักษณะเด่นและวิธีตรวจ
ละลายในกรดเกลือ HCI สังเกตุดูสีของแร่ แนวแตกเรียบเนียวเดียวและ มีความวาวกึ่งโลหะ เป็นแร่หนักมากตึงมือเป็นข้อแตกต่างจากกับแร่อื่น หรือทดสอบโดยตอกทุบให้แตกเป็นเม็ดเล็กๆ เศษเล็กๆของแร่จะติดแม่เหล็ก ตรงบริเวณส่วนปลายๆ หรือขอบแม่เหล็กขนาดเล็ก ใส่กรดกษัตริย์ (กรดเกลือผสมกรดดินประสิวส่วนเท่าๆกัน) แรงๆ จะได้สีเหลืองของผงกรดทังสติก(H2 WO2) สีเหลืองจัด หลอมตัวขั้นที่ 3-4 ได้โลหะกลมแม่เหล็กดูดติด เผาในเปลวไฟเพิ่มออกซิเจนกับโซเดียมคาร์บอเนต จะให้เม็ดลูกปัดสีเขียวปนน้ำเงิน ี

การเกิด
พบการเกิดในสายแร่เพกมาไทต์ หรือเกิดในสายควอรตซ์ชนิดอุณหภูมิสูงซึ่งเป็นสายแร่ที่ตัดผ่านในหินแกรนิต หรือหินชั้นก็โด้ มักจะพบเกิดร่วมกับแร่ดีบุก ชีไรต์ อาร์เซโนไพรต์ กาลีนา และสฟาเลอไรต์ ในสายแร่บางแห่งอาจพบเกิดเป็นเนื้อวุลแฟรม ทั้งหมดซึ่งมีลักษณะแบนเป็นกระเปราะ โดยปกติไม่ค่อยพบวุลแฟรมใน บริเวณที่เป็นแหล่งลานแร่

แหล่ง
ประเทศไทยมักพบเกิดร่วมกับแร่ดีบุกทั่วๆไป พบเป็นแหล่งแร่ใหญ่ในบริเวณหมู่เหมืองแม่ลามา อ. แม่สะเรียง จ. แม่ฮ่องสอน เขาศูน อ. ฉวาง จ. นครศรีธรรมราช คลองศก จ. สุราษฏร์ธาณี นอกจากนี้ ก็มีที่ดอยหมอก อ. เวียงป่าเป้า จ. เชียงราย เชียงใหม่ ดอยโง้ม จ.แพร่ ตาก กาญจนบุรี สุพรรณบุรี ประจวบคีรีขันธ์ พังงา ระนอง สงขลา ตะกั่วป่า ภูเก็ต

ประโยชน์

เป็นสินแร่ทังสเตนที่สำคัญอันดับหนึ่งโลหะทังสเตนใช้ทำไส้หลอดไฟฟ้า ผสมเหล็กให้มีความแข็งแกร่งเพื่อใช้ทำอุปกรณ์เครื่องจักรกล เช่น ทำเกราะ มีด มีดโกน หัวเจาะ ตะไบ และใบเลื่อย ถ้าผสมกับคาร์บอน นิกเกิล และโคบอลต์ จะมีความคมเป็นพิเศษ ใช้ทำเป็นวัตถุสำหรับตัดเหล็กกล้าที่ใช้ความเร็วสูง นอกจากนี้บรอนซ์ซึ่งเป็นสารประกอบของทังสเตนจะมีสีสันสวยงามทำสีเขียว สีเหลืองย้อมผ้าไหม ใช้ตกแต่งผสมแก้วและเครื่องปั้นดินเผา
ความคล้ายคลึงกับแร่อื่น แร่วุลแฟรม คล้ายแร่เหล็กแดง (ฮีมาไทต์) มาก แต่สีผงละเอียดของวุลแฟรมน้ำตาลแก่ ส่วนฮีมาไทต์น้ำตาลแดง (เลือดหมู) และวุลแฟรมหนักตึงมือ

วุลแฟรไมต์(Wolframite)