โอลิวีน (Olivine)
โอลิวีน (Olivine)
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนต่าง ลักษณะเป็นเม็ดหรือมวลเม็ด สีเขียวมะกอกถึงเขียวเทา และน้ำตาล ชนิดที่มีสีเขียว โปร่งใส เรียกว่า “เพริดอต” (peridot) สีผงสีขาว ความแข็ง 6.5-7 ความถ่วงจำเพาะ 3.27-4.37 ค่าถ่วงจำเพาะจะเพิ่มขึ้นตามปริมาณของเหล็ก โปร่งใสถึงโปร่งแสง วาวแบบแก้ว รอยแตกแบบก้นหอย
สูตรเคมี (Mg, Fe)2SiO4 มี MgO 42.06% FeO 18.75% SiO2 39.19% แมกนีเซียม และเหล็กสามารถแทนที่กันได้ ถ้าแมกนีเซียมแทนที่เหล็กจะเรียกว่า ” ฟอร์สเตอไรด์” (forsterite; Mg2SiO4) และถ้าเหล็กแทนที่แมกนีเซียมจะเรียกว่า “ฟายาไลต์” (fayalite; Fe2SiO4) โดยปกติโอลิวีนจะมีแมกนีเซียมมากกว่าเหล็ก
สีเขียว วาวแบบแก้ว รอยแตกแบบก้นหอย ผลึกพบเป็นมวลเม็ด เมื่อใส่กรดเกลือแล้วอุ่นให้ร้อนจะละลายได้ง่าย เกิดเป็นวุ้นของซิลิกา
โอลิวีนเป็นแร่ประกอบหินที่พบมากในหินอัคนีสีเข้ม เช่น หินแกบโบร หินเพริโดไทต์ และหินบะซอลต์ และเป็นแร่ประกอบหินชนิดเดียวของหินดูไนต์ อาจพบเป็นเม็ดแก้วฝังในอุกกาบาต และอาจพบในหินปูนที่มีโดโลไมต์ปนอยู่ด้วย เกิดร่วมกับแร่ประกอบหินอื่น ๆ เช่น ไพรอกซีน แคลซิแพลจิโอเดลสเฟลด์สปาร์ แมกนีไทต์ คอรันดัม โครไมต์ และเซอร์เพนทีน
ประเทศไทย พบที่จังหวัดแพร่ กาญจนบุรี จันทบุรี และตราด
ต่างประเทศ เพริดอตซึ่งใช้เป็นอัญมณีตั้งแต่สมัยโบราณ พบที่ประเทศพม่า และสหรัฐอเมริกา ที่มีคุณภาพดีที่สุดมาจากเกาะเซนต์จอห์น ในทะเลแดง ผลึกของโอลิวีนพบในลาวาของภูเขาไฟวิซูเวียส ประเทศอิตาลี พบเป็นมวลเม็ดในบอมบ์ภูเขาไฟ (Volcanic bomb) ในประเทศเยอรมนี หินดูไนต์พบที่ภูเขาดูน ประเทศนิวซีแลนด์
โอลิวีนชนิดที่มีสีเขียวเนื้อใสจัดเป็นรัตนชาติเรียกว่า “เพริดอต” (peridot) ใช้เป็นพลอยประจำเดือนเกิดสิงหาคม และใช้เป็นวัตถุทนไฟในอุตสาหกรรมแบบหล่อและอิฐทนไฟ