ชีไลต์ (Scheelite)
ชีไลต์ (Scheelite)
ผลึกอยู่ในระบบสองแกนเท่า รูปผลึกคล้ายปิรามิดประกบกันสองด้านมองดูคล้ายรูปผลึกทรงแปดด้าน อาจพบเกิดเป็นแบบมวลเม็ด เนื้อแน่น มีสีขาว เหลือง ขาวอมเหลือง เขียว น้ำตาล และน้ำตาลอมแดง สีผงสีขาว ความแข็ง 4.5-5 ความถ่วงจำเพาะ 5.9-6.1 ซึ่งนับว่าสูงมาก สำหรับแร่อโลหะ วาวแบบแก้วถึงคล้ายเพชร โปร่งแสง รอยแตกแบบก้นหอยถึงแบบขรุขระ แนวแตกเรียบชัดเจน เรืองแสงสีฟ้าภายใต้แสงอัลตราไวโอเลตช่วงคลื่นสั้น
สูตรเคมี CaWO4 มี CaO 19.4% WO3 80.6% อาจมีโมลิบดินัมปะปนหรือแทนที่ของทังสเตน ละลายในกรดเกลือหรือกรดดินประสิว ได้ตะกอนสีเหลือง ซึ่งละลายในแอมโมเนีย เมื่อ หยดกรดกำมะถันลงไปในสารละลายนั้น เกิดตะกอนขาว
สังเกตที่ความหนัก เพราะมีความถ่วงจำเพาะสูงรูปผลึกและการเรืองแสงภายใต้อัลตราไวโอเลตช่วงคลื่นสั้น ขีดกระจกไม่เข้า วาวแบบแก้วหรือคล้ายเพชรและหนัก ทําปฏิกิริยากับกรดเกลือในแผ่นสังกะสีให้สีน้ำเงินนวลอ่อน ๆ ตรวจการเรืองแสงจะเห็นเป็นสีฟ้าอ่อน ๆ และสีจะเปลี่ยนจากฟ้าอ่อน ๆ ไปเป็นสีขาวจนกระทั่งเหลืองมากขึ้นเมื่อมีปริมาณของโมลิบดินัมมากขึ้น ข้อควรระวังคือ ซีไลต์ตามปกติจะเรืองแสงให้สีเหมือนกับแร่สังกะสีชนิดไฮโดรซิงไคต์
พบในสายเพกมาไทต์ สายควอตซ์ชนิดอุณหภูมิสูงและบริเวณที่มีการแปรสภาพสัมผัส โดยเฉพาะบริเวณโซนสัมผัสของหินแกรนิตและหินปูน ซึ่งมีโอกาสที่จะพบแหล่งชีไลต์ใหญ่ ๆ ได้มาก เกิด ร่วมกับแร่ดีบุก วุลแฟรม โทแพซ อาร์เซโนไพไรต์ ฟลูออไรต์ และอะพาไทต์ เป็นต้น บางครั้งอาจพบเกิดสะสมตัวอยู่ในท้องห้วยหรือท้องธารซึ่งสะสมตัวอยู่ไม่ห่างไกลจากต้นกำเนิดนัก
ประเทศไทย พบเป็นแหล่งแร่ใหญ่จาก กระบวนการแปรสภาพสัมผัสบริเวณสัมผัสของหินแกรนิตและหินปูนมีหินทรายและหินฟิลไลต์แทรกอยู่เล็กน้อย บริเวณดอยหมอก อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย นอกจากนี้ พบที่บริเวณหมู่เหมืองแม่ลามาและใกล้เคียง อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก และอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ดอยโง้ม จังหวัดแพร่ ตามลำดับ พบบ้างประปรายในบริเวณ อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง ภาคใต้พบที่เหมืองทวด อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี แหล่งแร่ดีบุก-ชีไลต์ อำเภอเบตง จังหวัดยะลา นครศรีธรรมราช สุพรรณบุรี และราชบุรี
ต่างประเทศ พบเป็นผลึกขนาดเล็กและใหญ่ ที่ประเทศสวีเดน พบเกิดร่วมกับแร่ดีบุกในประเทศเยอรมนี อังกฤษ สาธารณรัฐเช็ก ออสเตรเลีย แคนาดา และสหรัฐอเมริกา นอกจากนี้ พบที่ ประเทศอิตาลี รัสเซีย นามิเบีย เกาหลีใต้ บราซิล และจีน
เป็นสินแร่ทังสเตนเช่นเดียวกับวุลแฟรไมต์