สมิทซอไนต์ (Smithsonite)
สมิทซอไนต์ (Smithsonite)
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนราบ ผลึกที่เด่นชัดมักไม่ค่อยพบ ปกติจะพบเป็นกลุ่มผลึกคล้ายพวงองุ่น รูปไต รูปหินย้อย หรือเกิดเป็นเปลือกหุ้มแร่หรือวัสดุอื่น หรือเป็นมวลคล้ายรังผึ้ง ซึ่งรู้จักกันในชื่อว่า “แร่กระดูกแห้ง (dry bone ore) เพราะดูคล้ายกระดูกแห้ง ๆ สีแร่โดยปกติมักเป็นสีน้ำตาลสกปรก แต่อาจมีสีขาว เทา เขียว น้ำเงิน ชมพู และไม่มีสี แร่ที่มีสีเหลืองแสดงว่ามีแคดเมียมปนอยู่ด้วยเรียก turkey-fat ore สีผงสีขาว ความแข็ง 4-4.5 เปราะ ความถ่วงจำเพาะ 4.3-4.45 ลักษณะกึ่งโปร่งใสถึงโปร่งแสง วาวแบบแก้ว บางครั้งวาวแบบมุก รอยแตกขรุขระ แนวแตกเรียบ 3 แนวสมบูรณ์เป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน
สูตรเคมี ZnCO3 มี ZnO 64.8% CO2 35.2% บางครั้งอาจมีเหล็กและแมงกานีสเข้าไปแทนที่สังกะสีบางส่วน แคลเซียม แมกนีเซียม แคดเมียม ทองแดง และโคบอลต์ มีปะปนหรือแทนที่บ้างเล็กน้อย
แยกจากแร่เฮมิมอร์ไฟต์ ตรงที่ทำปฏิกริยากับกรดเกลือร้อนแล้วมีฟองฟู่ สังเกตความแข็งและความถ่วงจำเพาะ เป็นแร่ค่อนข้างหนัก และมีความแข็งมากที่สุด ในตระกูลแร่คาร์บอเนตด้วยกัน
พบเกิดเป็นแร่ทุติยภูมิในแหล่งแร่สังกะสีในบริเวณที่มีหินปูน และมักพบเกิดจากการแทนที่ในหินปูนโดยเข้าไปแทนที่ผลึกแคลไซต์ แร่ที่เกิดร่วม ได้แก่ กาลีนา สฟาเลอไรต์ แคลไซต์ เซรัสไซต์ เฮมิมอร์ไฟต์ และไลมอไนต์
ประเทศไทย พบในแหล่งตะกั่วสังกะสี หนองไผ่ อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี แหล่งตะกั่วบ่องาม (ทางใต้หนองไผ่ประมาณ 10 กิโลเมตร) จังหวัดกาญจนบุรี แหล่งผาแดง อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก
ต่างประเทศ พบที่ Laurium ประเทศกรีซ เหมือง Broken Hill ในโรดีเซียตอนเหนือ ที่มลรัฐโคโลราโด มิสซูรี วิสคอนซิน และเวอร์จิเนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา นอกจากนี้ ยังพบในหลายประเทศ เช่น เยอรมนี เบลเยียม โปแลนด์ ฝรั่งเศส ออสเตรีย อิตาลี แซมเบีย นามิเบีย และออสเตรเลีย เป็นต้น
เป็นสินแร่สังกะสีที่สำคัญ ชนิดโปร่งแสง สีเขียวหรือน้ำเงินอมเขียว ใช้ทำหินประดับ