รอยเท้าไดโนเสาร์ภูหลวง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลย
ที่ตั้ง
แหล่งรอยเท้าไดโนเสาร์ภูหลวง ตั้งอยู่บนยอดภูหลวง ในบริเวณที่เรียกว่าผาเตลิ่น ในพื้นที่ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลย อยู่ในความดูแลของกรมป่าไม้ การเข้าถึงทำได้โดยใช้เส้นทางหลวงสาย 203 (เลย-ด่านซ้าย-หล่มสัก) เข้าสู่ภูหลวงที่ข้างโรงเรียนบ้านสานตม ประมาณหลักกิโลเมตรที่ 36 เข้าไป 18 กิโลเมตร จะถึงเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง การจะเข้าไปในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าต้องขออนุญาต จากกรมป่าไม้ก่อน โดยต้องทำหนังสือถึงกรมป่าไม้ที่กรุงเทพมหานคร เพื่อขอเข้าชม กรมป่าไม้จะออกหนังสืออนุญาตให้ถือมา และส่งสำเนาถึงเจ้าหน้าที่เขตฯ ผู้ชมต้องนำหนังสือมาติดต่อที่ด่านตรวจ ด่านจึงจะอนุญาตให้เข้าชม การไปชมแหล่งรอยเท้าไดโนเสาร์ต้องมีเจ้าหน้าที่ป่าไม้เป็นผู้นำทาง เดินเท้าออกจากลานจอดรถไปเป็นระยะทาง 5 กิโลเมตร ตลอดทางมีจุดแวะชมธรรมชาติเป็นแห่งๆ การเดินทางมีขึ้นเขาลงเขา แต่ทางเดินสบายไม่ต้องปีนป่าย บริเวณพบรอยเท้าไดโนเสาร์เป็นทางช้างผ่าน มีลักษณะเป็นช่องเข้าไปในทุ่งหญ้าและไม้พุ่มเตี้ยๆ
ธรณีวิทยา
บริเวณรอยเท้าปรากฏให้เห็นบนพื้นชั้นหินทรายที่มีหญ้าขึ้นปกคลุมเป็นหย่อมๆ กว้างประมาณ 8 ตารางเมตร มีรอยเท้าไดโนเสาร์ขนาดกว้าง 35 เซนติเมตร ยาว 31 เซนติเมตร ลึก 3-4 เซนติเมตรปรากฏให้เห็นเป็นจำนวน 15 รอย เป็นรอยเดินไปทางทิศใต้ 10 รอย รอยเดินสวนกลับจำนวน 2 รอย รอยเดินไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ อีก 2 รอย และไม่ชัดเจน 1 รอย เป็นรอยของไดโนเสาร์ที่ เดินด้วยสองขาหลัง มีนิ้วเท้า 3 นิ้ว นิ้วกลางยาวที่สุด มีร่องบนพื้นหินตรงตำแหน่งของปลายนิ้วเท้า แสดงถึงเล็บแหลมคมที่จิกลงบนพื้นทราย คำนวณ จากขนาดเท้า ระยะก้าว และรูปแบบการเดิน พบว่าเป็นกลุ่มของไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่ มีความสูงจากพื้นถึงสะโพก 1.78 เมตร จำนวนประมาณ 3 ตัว เดินไปด้วยกัน มุ่งสู่ทิศใต้ ด้วยความเร็วประมาณ 8 กิโลเมตรต่อชั่วโมง อาจเป็นได้ว่าไดโนเสาร์พวกนี้ผนึกกำลังกันเพื่อหาเหยื่อ (Buffetaut et al., 1985 The Mesozoic Vertebrate of Thailand. Scientific American 253)
แหล่งรอยเท้าเหล่านี้อยู่ในชั้นหินทรายของหมวดหินภูพาน มีอายุอยู่ในยุคครีเทเชียสตอนต้น หรือประมาณ 130-120 ล้านปี ชั้นหินส่วนใหญ่ถูกปกคลุมด้วยหญ้าและไม้พุ่มขนาดเล็ก ส่วนที่โผล่ให้เห็นเป็นผิวหน้าของชั้นหิน โผล่ให้เห็นบนพื้นเป็นหย่อมๆ ขนาดเล็ก มีสีคล้ำสกปรก ไม่สามารถเก็บตัวอย่างมาศึกษาโดยละเอียดได้ สำหรับรอยเท้าใช้วิธีทำพิมพ์ แล้วนำพิมพ์มาศึกษา
แผนที่ธรณีวิทยาและแผนที่เส้นทาง
