สถานการณ์แผ่นดินไหว รอยเลื่อนพะเยา บริเวณตำบลทรายขาว อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย

เมื่อเวลา 18.08 น. วันที่ 5 พฤษภาคม 2557 เกิดเหตุแผ่นดินไหวขนาด 6.3 ริกเตอร์ โดยมีศูนย์กลางแผ่นดินไหวที่ละติจูด 19.68 องศาเหนือ ลองติจูด 99.69 องศาตะวันออก ที่ระดับความลึก 7 กิโลเมตร บริเวณตำบลทรายขาว อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย (ข้อมูลจากกรมอุตุนิยมวิทยา) ประชาชนสามารถรับรู้ได้ถึงแรงสั่นสะเทือนทั่วทั้งภาคเหนือ รวมทั้งผู้ที่อาศัยในอาคารสูงในกรุงเทพฯ และมีความเสียหายรุนแรงในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะในรัศมีประมาณ 30 กิโลเมตร จากศูนย์กลางแผ่นดินไหว

สาเหตุแผ่นดินไหวครั้งนี้ เป็นผลมาจากการเลื่อนตัวในแนวราบแบบเหลื่อมซ้ายของกลุ่มรอยเลื่อนพะเยาส่วนเหนือ (รอยเลื่อนแม่ลาว) วางตัวในแนวตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้

กลุ่มรอยเลื่อนพะเยา มีความยาวทั้งสิ้นประมาณ 90 กิโลเมตร แบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนเหนือวางตัวในแนวตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ มีเลื่อนตัวในแนวราบแบบเหลื่อมซ้าย ส่วนใต้วางตัวในแนวเหนือ-ใต้ มีการเลื่อนตัวในแนวราบแบบเหลื่อมขวา ซึ่งกลุ่มรอยเลื่อนพะเยานี้ แบ่งเป็น 17 รอยเลื่อนย่อย เช่น รอยเลื่อนแม่ลาว รอยเลื่อนพะเยา รอยเลื่อนเมืองปาน ฯลฯ
รอยเลื่อนพะเยาเคยก่อให้เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 5.1 ริกเตอร์ ศูนย์กลางแผ่นดินไหวที่อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2537 ซึ่งเกิดจากการเลื่อนตัวในแนวราบแบบเหลื่อมขวาของกลุ่มรอยเลื่อนพะเยาส่วนล่าง สร้างความเสียหายให้กับสิ่งก่อสร้างใกล้ศูนย์กลางแผ่นดินไหว เช่น โรงพยาบาล โรงเรียน วัด ประชาชนในพื้นที่อำเภอสรวย และอำเภอพาน รู้สึกได้ถึงแรงสั่นสะเทือน

ข้อมูลแผ่นดินไหว และ After Shock ตั้งแต่วันที่ 5 พ.ค. 57 – 14 ต.ค.57 (ที่มา: สำนักเฝ้าระวังแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยา)

After Shock ที่เกิดขึ้นมีแนวโน้มลดลง สำหรับผลกระทบที่มีต่อโครงสร้างอาคาร สิ่งปลูกสร้าง ที่ได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวตั้งแต่ 5 พ.ค. 57 ควรได้รับตรวจสอบโครงสร้างก่อนการใช้สอยอาคาร สิ่งก่อสร้างดังกล่าว

การดำเนินการของกรมทรัพยากรธรณี

1) ตรวจสอบ รวบรวม วิเคราะห์ และประมวลผลข้อมูลแผ่นดินไหว เพื่อแจ้งผ่านข้อความสั้น (SMS) ให้สื่อมวลชน และเครือข่ายเฝ้าระวังแจ้งเตือนธรณีพิบัติภัยทราบข้อมูลเบื้องต้น ขั้นตอนการดำเนินการตรวจสอบธรณีพิบัติภัยแผ่นดินไหว และได้จัดแถลงข่าวเรื่อง “เฝ้าระวังรอยเลื่อนมีพลังในประเทศไทย โดย อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2557 เวลา 13.00 น. เพื่อสร้างความเข้าใจแก่สื่อมวลชนและประชาชนได้ทราบถึงสาเหตุการเกิด ผลกระทบ และการพยากรณ์สถานการณ์แผ่นดินไหวในประเทศไทยที่จะเกิดขึ้นในอนาคต อันเป็นผลมาจากการเลื่อนตัวของกลุ่มรอยเลื่อนพะเยา

2) แจ้งให้ประชาชนที่อาศัยในพื้นที่เสี่ยงภัยดินถล่มที่มีรอยแยกรอยแตกของแผ่นดิน และอยู่ในเขตพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบแผ่นดินไหว ระมัดระวังดินถล่มขณะเกิดฝนตกหนัก เนื่องจากลาดดินบริเวณเชิงเขามีเสถียรภาพน้อยลง อาจเกิดดินถล่มขึ้นได้ รวมถึงได้ประสานแจ้งเตือนเครือข่ายเฝ้าระวังแจ้งเตือนธรณีพิบัติภัยในพื้นที่ได้รับผลกระทบแผ่นดินไหวเพื่อเตรียมการเฝ้าระวังตรวจวัดปริมาณน้ำฝนให้สามารถรองรับสถานการณ์หากเกิดดินถล่มได้อย่างมีประสิทธิภาพ

3) เฝ้าระวังและติดตามสถานการณ์แผ่นดินไหว เนื่องจากแผ่นดินไหวในครั้งนี้ จะส่งผลกระทบต่อรอยเลื่อนที่อยู่โดยรอบ 5 กลุ่มรอยเลื่อน ซึ่งมีโอกาสเกิดแผ่นดินไหวขนาด 6 ริกเตอร์ ขึ้นได้ในอนาคต ได้แก่ กลุ่มรอยเลื่อนแม่จันทางด้านทิศเหนือ กลุ่มรอยเลื่อนแม่อิง และกลุ่มรอยเลื่อนปัวทางด้าน
ทิศตะวันออก กลุ่มรอยเลื่อนแม่ทาทางด้านทิศตะวันตก และกลุ่มรอยเลื่อนเถินทางด้านทิศใต้

– ความก้าวหน้าในการตรวจสอบสภาพพื้นที่ วิเคราะห์ และประมวลผลข้อมูลแผ่นดินไหวเป็นรายสัปดาห์ ประสานข้อมูลจาก สธส. ทั้งนี้ ข้อมูลดังกล่าวต้องผ่านความเห็นชอบจากผู้บริหารก่อนเผยแพร่

4) แผ่นดินไหวที่มีศูนย์กลางอยู่ในประเทศไทยมีความสัมพันธ์กับรอยเลื่อนมีพลังจำนวน 14 แนว ขนาดเกิน 5.0 ริกเตอร์ เกิดขึ้นจำนวน 9 ครั้ง โดยมีขนาดสูงสุด 5.9 ริกเตอร์ เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 22 เมษายน 2526 ที่อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี มีความสัมพันธ์กับรอยเลื่อนศรีสวัสดิ์ เหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งนี้รับรู้ได้ในวงกว้าง

5) จัดทำแผนที่บริเวณเสี่ยงภัยแผ่นดินไหวของประเทศไทย (ปี พ.ศ. 2553) ซึ่งประเทศไทยมีรอยเลื่อนมีพลัง จำนวน 14 รอยเลื่อน พาดผ่าน 22 จังหวัด 106 อำเภอ 308 ตำบล 1,406 หมู่บ้าน เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการปรับปรุงกฎกระทรวงกำหนดการรับน้ำหนัก ความต้านทาน ความคงทนของอาคารและพื้นดินที่รองรับอาคารในการต้านทานแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว พ.ศ. 2550

6) จัดทำแผนที่บริเวณเสี่ยงภัยแผ่นดินไหวรายภาคแล้วเสร็จ และอยู่ระหว่างดำเนินการจัดทำแผนที่บริเวณเสี่ยงภัยแผ่นดินไหวรายจังหวัด ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2557 ดำเนินการพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย และลำพูน

7) เร่งดำเนินการตรวจสอบและรวบรวบข้อมูลความเสียหายที่เกิดขึ้นในภาคสนาม เพื่อทำการประเมินความรุนแรงของแผ่นดินไหวตามมาตราเมอร์คัลลี พร้อมจัดทำแผนที่ความรุนแรงของแผ่นดินไหว (Earthquake Intensity Map)

8) ติดตั้งเครื่องมือตรวจวัดคลื่นไหวสะเทือนขนาดเล็ก และเครื่องตรวจวัดอัตราเร่งของพื้นดิน ครอบคลุมพื้นที่รอยเลื่อนพะเยา เพื่อดำเนินการเฝ้าระวังติดตามพฤติกรรมการเลื่อนตัวของรอยเลื่อนมีพลังบริเวณดังกล่าว

9) เร่งเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับภัยแผ่นดินไหวทั้งที่เกิดขึ้นแล้วและอาจจะเกิดขึ้น ด้วยข้อมูลที่ถูกต้องตามหลักวิชาการแก่ประชาชนในพื้นที่ที่เสี่ยงภัยแผ่นดินไหว เพื่อนำไปสู่การลดผลกระทบทั้งทางด้านชีวิต ทรัพย์สิน และจิตใจ สร้างความมั่นใจให้กับประชาชนที่ต้องเผชิญกับธรณีพิบัติภัยแผ่นดินไหว โดยเน้นกลุ่มเยาวชน และสถานศึกษาเป็นสำคัญ

10) เร่งจัดทำแผนบูรณาการในพื้นที่เสี่ยงภัยแผ่นดินไหวรายพื้นที่ และเร่งรัดให้มีการซักซ้อมแผนรับมือแผ่นดินไหว การปฏิบัติตนให้ปลอดภัยแก่ประชาชนอย่างสม่ำเสมอ เพื่อเตรียมความพร้อมในการรับมือ และรองรับสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้น

11) เร่งจัดทำรายงานทางวิชาการเกี่ยวกับแผ่นดินไหวและผลกระทบที่เกิดขึ้นจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวในครั้งนี้ เพื่อเป็นองค์ความรู้ในการกำหนดแนวทางลดผลกระทบและรองรับเตรียมการสถานการณ์ธรณีพิบัติต่อไป

*** ทั้งนี้ หากประชาชนต้องการข้อมูลเพิ่มเติมด้านธรณีวิทยา หรือพบเหตุการณ์ด้านธรณีวิทยาจากเหตุแผ่นดินไหว เช่น หลุมยุบ รอยแยกบนพื้นดิน ที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของท่าน สามารถแจ้งเหตุ ติดต่อ ขอรับคำแนะนำได้ที่ โทร : 0 2621 9702-03 ในเวลาราชการ ตั้งแต่ 08.30 น. ถึง 20.00 น. ***