อะนาเทส (Anatase)
อะนาเทส (Anatase)
ผลึกอยู่ในระบบสองแกนเท่า ลักษณะผลึกคล้ายปิรามิดแหลมหรือแบนหนา เป็นแร่หายาก สีดำเป็นเงาแบบโลหะ เหลืองน้ำผึ้ง น้ำตาลแดง น้ำเงินคราม เขียว และเขียวปนน้ำเงิน สีผงสีเหลืองอ่อนหรือไม่มีสี ความแข็ง 5.5-6 เปราะ ความถ่วงจำเพาะ 3.9 มีน้ำหนักเล็กน้อย โปร่งใส โดยเฉพาะที่มีสีเข้ม วาวคล้ายเพชรถึงกึ่งโลหะ รอยแตกกึ่งก้นหอย แนวแตกเรียบ 2 แนวสมบูรณ์
สูตรเคมี TIO2 มี Ti 59.9% O 40.1% ไม่ละลายน้ำและไม่หลอมตัว เป็นแร่ไตรสัณฐานกับรูไทล์และบรูไคต์
คล้ายแร่รูไทล์ แต่มีการสะท้อนแสงต่ำกว่า ตรวจด้วยเครื่องเลี้ยวเบนรังสีเอ็กซ์ (KRD) จะแม่นยำที่สุ
อาจพบเป็นแร่ปฐมภูมิหรือทุติยภูมิก็ได้ เป็นแร่อันดับรองในหินอัคนีและหินแปร ในสายแร่อุณหภูมิต่ำร่วมกับแร่ควอตซ์ รูไทล์ อะดูลาเรีย ฮีมาไทต์ คลอไรต์ และแร่อื่น ๆ มักพบว่าแร่อะนาเทสเป็นผลจากการเปลี่ยนสภาพ ของแร่สฟีนและอิลเมไนต์ รวมทั้งไทเทเนียม แมกนีไทต์ และพบได้มากในแหล่งลานแร่
ประเทศไทย พบที่อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย อำเภอบ้านฉาง จังหวัดระยอง อุทัยธานี และประจวบคีรีขันธ์
ต่างประเทศ ผลึกสวยงามเกิดบนควอตซ์ พบในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ อิตาลี ฝรั่งเศส และนอร์เวย์ ผลึกเล็กสีน้ำเงิน พบในมลรัฐโคโลราโด และแมสซาชูเซตส์ ประเทศสหรัฐ อเมริกา แอฟริกาใต้ และรัสเซีย นอกจากนี้ พบที่ประเทศอังกฤษ บราซิล และแคนาดา
บางโอกาสอาจใช้เป็นสินแร่ไทเทเนียม โลหะไทเทเนียมใช้ในโลหะผสม ใช้ทำอิเล็กโทรดของหลอดไฟฟ้า ใช้เคลือบแท่งเชื่อมโละ ใช้เพิ่มสีเหลืองให้กับเครื่องเคลือบดินเผาและฟันปลอม ใช้ทำสี