แอนทิโมนี, พลวง (Antimony)
แอนทิโมนี, พลวง (Antimony)
รูปผลึกระบบออร์โทรรอมบิก เป็นแท่งเล็กเรียวคล้ายเข็ม หรือแผ่นแบบใบมีดว้อนกัน เป็นกลุ่มหรือเป็นเม็ดเกาะกัน เป็นก้อนสีเทาตะกั่วปนน้ำเงินนิดๆวาวแบบโลหะตรงผิว ทีบริสุทธิ์จึงเรียก พลวงเงิน สีผง ละเอียดสีเทาตะกั่ว ถ.พ.4.5 แข็ง 2 แนวแตกเรียบแนว ้เดียวชัดเจน จะเห็นร่องขนาด ถี่ๆ เป็นเส้นขวาง ๆ ของส่วน ยาวของแท่งผลึกแร่
สูตรเคมี Sb2S3 มี Sb 71.4% หลอมง่ายขั้นที่ 1 ได้กลิ่น SO2 และมีคราบสีขาวจับที่แท่งถ่านสลายได้ง่ายด้วย กรดดินประสิวมักจะผุสลายได้ง่าย สังเกตที่ผิวจะเห็นลักษณะการผุเปลี่ยนสีไปเป็สีเหลืองซีด ๆ เป็นสติบิโคไนต์(Stibiconite) หรือที่เรียกกันว่า พลวงทอง
ผลึกแร่ยาวเรียวแบนคล้ายใบมีดซ้อนเหลื่อมกัน หรือเป็นรูปเข็มเกาะรวมกันอย ู่ปลายหนึ่งส่งอีกปลายออกไปเป็นรูปรัศมี ตรวจดูสีผง ลองเผาดูด้วยไม้ขีดไฟก็ได้ จะหลอมได้ง่ายได้กลิ่นกำมะถันใส่กรดเกลือจะละลายได้กลิ่นไข่เน่า ถ้าเทสาร ละลายลงในน้ำเปล่าจะให้ตะกอนขาวขุ่น จะข่อยๆเปลี่ยนเป็นสีสม และเป็นสีแสดในที่สุดอะพาไทต์แบบที่มีผลึกละเอียดเนื่อสมานแน่น เรียกคอลโลเฟน (Collophane) เป็นส่วนประกอบสำคัญของหินฟอสเฟตและกระดูกที่เป็นซากดึกดำบรรพ์ เพราะจากการศึกษาโดยเอกซเรย์ พบว่า คอลโลเฟนเป็นเพียงแบบหนึ่งของอะพาไทต์เท่านั้น มีลักษณะเป็นก้อนแข็งกลม ๆ หรือมน ๆ มักไม่บริสุทธิ์และแคลเซียมคาร์บอเนต
เกิดแบบสายแร่ร่วมกันกับไพไรต์ สฟาเลอไรต์ กาลีนา ซินนาบาร์ และรีอัลการ์ มักมีควอรตซ์ แบไรต์ฟลูออไรต์ และแคลไซต์ เป็นเพื่อนแร่กันอยู่
ประเทศไทย พบที่ จ.แพร่ ลำพูล ลำปาง แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ เชียงราย ตาก สุโขทัย อุดรธานี อุตรดิตถ์ เลย สระบุรี ชลบุรี ระยอง ราชบุรี กาญจนบุรี ชุมพร สุราษฎ์ธานี นครศรีธรรมราช สตูล สงขลา และกระบี่
ต่างประเทศ แหล่งที่สำคัญพบที่ประเทศจีน ฮังการี ญี่ปุ่น อังกฤษ เยอรมัน ผรั่งเศล โปรตุเกส โปลิเวียและสหพันธรัฐรัสเซีย
เป็นสินแร่พลวงที่สำคัญ ถลุงเอาโลหะพลวงมาผสมกับตะกั่วทำตัวพิมพ์หนังสือ ทองเหลืองหล่อตุ๊กตาโลหะ ทำสีทาบ้าน บรรจุในกระสุนกระทบแตก ใช้ ้ประกอบสารทำหัวไม้ขีดไฟ ทำตะกั่วแบตเตอรี่ หุ้มสายโทรศัพท์ สาย ไฟขนาดใหญ่ๆทำหลอดบีบจารบี หมึกพิมพ์โรเนียว พลาสติดเหลวต่างๆ ทำควันสัญญาณให้สีต่างๆของแก้ว ใช้ในการรมยาง ทำ bearing สำหรับป้องกันการเสียดสีในเครื่องจักรกล ทางด้านการแพทย์ เกลือของพลวงใช้ในการทำยาต่างๆเพื่อป้องกันเชื้อโรค