อาร์เซโนไพไรต์ (Arsenopyrite)
อาร์เซโนไพไรต์ (Arsenopyrite)
ผลึกอยู่ในระบบหนึ่งแกนเอียง การเกิดผลึกแฝดทำให้ดูคล้ายผลึกอยู่ในระบบสามแกนต่าง (pseudo-orthorombic) โดยปกติจะปรากฏรูปผลึกแบบแท่ง แบบเสาเตี้ย ๆ จนถึงรูปเข็ม มักพบเกิดเป็นผลึกแฝดแบบไม้กางเขนและพบเกิดเป็นมวลรวมเนื้อแน่น รูปรัศมี มวลเม็ดและรูปไต สีขาววาวคล้ายเงินปนทองเหลืองเล็กน้อย สีผงสีเทาเข้มถึงดำ ความแข็ง 5.5-6 เปราะร่วน ความถ่วงจำเพาะ 6.07 หนักมาก ทึบแสง วาวแบบโลหะ รอยแตกขรุขระ แนวแตกเรียบ 2 แนว ไม่ชัดเจน
สูตรเคมี FeAsS มี Fe 34% As 46% S 20% ปกติมักมีธาตุโคบอลต์ปนอยู่ด้วย ละลายในกรดดินประสิวให้ตะกอนกำมะถันที่ไม่ละลาย
สีขาวเงินออกเหลือง รูปผลึกชัดเจน คล้ายหลังคาทั้งสองด้านและมักมีร่องขนานเสมอบนหน้าผลึก หลอมตัวขั้นที่ 2 ได้โลหะกลม แม่เหล็กดูดติด เอาค้อนทุบจะได้กลิ่นคล้ายกระเทียมจาง ๆ เป็นไอที่มีอันตรายต่อร่างกายถึงตาย จึงไม่ควรสูดดมโดยตรง
เป็นแร่ที่มีอาร์เซนิกที่พบมากที่สุด มักเกิดร่วมอยู่ในแหล่งดีบุกและทังสเตน แบบแหล่งสายแร่น้ำร้อนอุณหภูมิสูง เกิดร่วมกับสินแร่เงินและทองแดง กาลีนา สฟาเลอไรต์ ไพไรต์ คาลโคไพไรต์ มักพบเกิดร่วมกับทองคํา และบ่อยครั้ง เกิดในแหล่งแร่แปรสภาพสัมผัส ในสายเพกมาไทต์และฝังประในหินปูน
ประเทศไทย พบที่จังหวัดลําปาง กาญจนบุรี เพชรบูรณ์ นครศรีธรรมราช ยะลา และสงขลา
ต่างประเทศ พบแหล่งใหญ่ที่มลรัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา ที่เป็นผลึกใหญ่ พบที่ประเทศเม็กซิโก นอกจากนี้ พบที่ประเทศเยอรมนี โปตุเกส สวีเดน กรีซ โบลิเวีย นอร์เวย์ อังกฤษ อิตาลี แคนาดา และญี่ปุ่น
เป็นแร่สำคัญของอาร์เซนิกหรือสารหนู ใช้ทำยาฆ่าแมลงและยาฆ่าสัตว์อื่น ๆ และผสมยาบางอย่างทำ Paris Green