คาร์นัลไลต์ (Carnallite)
คาร์นัลไลต์ (Carnallite)
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนต่าง รูปผลึกเป็นแผ่นหนา ปกติจะพบมีลักษณะเป็นมวลก้อนหรือเป็นมวลเม็ด มีสีอ่อน เช่น สีขาว หรือไม่มีสี ส่วนสีเหลืองหรือน้ำเงินหายาก มักมีสีออกแดงเพราะมีแร่ฮีมาไทต์ปน สีผงสีขาว ความแข็ง 1 ความถ่วงจำเพาะ 1.6 โปร่งใสถึงโปร่งแสง วาวแบบน้ำมันฉาบ หรือแบบแก้ว รอยแตกแบบก้นหอย
สูตรเคมี KMgCI3.6H2O มี KCI 26.8% MgCI2 34.3% และน้ำ 38.9%
ละลายน้ำได้ง่ายมาก ต่างจากแร่เฮไลด์ตรงที่มีรสขมหรือรสเฝื่อน ถ้าบริสุทธิ์จะใสไม่มีสีแต่หายาก เมื่อเผาให้เปลวไฟสีม่วง
เป็นแร่หินเกลือระเหย (evaporite) การกำเนิดของแร่คาร์นัลไลต์เป็นแบบปฐมภูมิ (primary deposit) คือ ตกตะกอนจากน้ำทะเลโดยตรง คาร์นาไลต์มักเกิดร่วมกับแร่แอนไฮไดรต์ หรือพบร่วมกับโบราไซต์บ้าง และมีธาตุแมกนีเซียมประกอบอยู่ด้วย ซึ่งปกติแล้วแมกนีเซียมจะมีอยู่ในเกลือหินเป็นจํานวนมาก จึงพบว่าในชั้นเกลือหินจะมีปริมาณแร่คาร์นัลไลต์อยู่เป็นจำนวนมาก แหล่งคาร์นัลไลต์บางแห่งมีการเปลี่ยนแปลงเป็นแร่ซิลไวต์ (KCI) ได้ เนื่องจากน้ำบาดาลซึมเข้าไปทำให้เกิดปฏิกิริยาทางเคมีแยกตัวตามธรรมชาติ แล้วแมกนีเซียมจะถูกชะละลายหายไป ต่อมาเกิดการตกผลึกใหม่เป็นแร่ซิลไวต์
ประเทศไทย พบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ บริเวณแอ่งโคราชและแอ่งสกลนคร แหล่งคาร์นัลไลต์ที่สำคัญอยู่ที่บ้านตาล ตำบลบ้านตาล อำเภอบำเหน็จณรงค์ จังหวัดชัยภูมิ
ต่างประเทศ ในประเทศสหรัฐอเมริกาพบแหล่งใหญ่ในแหล่งเกลือยุคเพอร์เมียนที่มลรัฐนิวเม็กซิโกและยูทาห์ และยังพบในประเทศแคนาดา เยอรมนี สเปน อังกฤษ เอธิโอเปีย รัสเซีย อาเซอร์ไบจาน และยูเครน
ใช้ผลิตปุ๋ยโพแทชได้เช่นเดียวกับซิลไวต์ แหล่งแร่คาร์นัลไลต์ที่เกิดในแต่ละแห่งมีส่วนประกอบแตกต่างกัน แหล่งที่มีค่าทางเศรษฐกิจต้องประกอบด้วย KCI 19.3% NaCl 24.4% Mg2Cl 24.0% H2O 29.9% และสารไม่ละลาย 2.4%