คาร์โนไทต์ (Carnotite)
คาร์โนไทต์ (Carnotite)
ผลึกอยู่ในระบบหนึ่งแกนเอียง ผลึกเล็ก ๆ แต่หาได้ยากมาก โดยปกติพบเป็นผง หรือเป็นมวลรวมร่วน ๆ หรือฝังประทั่วไป สีเหลืองสดถึงเหลืองอมเขียว สีผงสีเหลือง ไม่ทราบค่าความแข็งที่แน่นอน แต่จัดว่าเป็นแร่เนื้ออ่อน (Sof) ความถ่วงจำเพาะ 4.7-5 โปร่งใสถึงโปร่งแสง วาวคล้ายดิน ถ้าเป็นผลึกเล็ก ๆ จะวาวแบบใยไหมรอยแตกขรุขระ แนวแตกเรียบแนวเดียวสมบูรณ์
สูตรเคมี K(UO2)2(VO4)2.3H2O มี K2O 10.44% UO3 63.42% V2O 20.16% H2O 5.98%
ลักษณะเด่นดูที่สีเหลือง เป็นผงละเอียดตามธรรมชาติ มีสมบัติเป็นกัมมันตรังสี และแหล่งที่เกิดไม่เหมือนแร่ยูเรเนียมทุติยภูมิอื่น ๆ ตรงที่คาร์โนไทต์ไม่เรืองแสงกับแสงอัลตราไวโอเลต แต่ Soda bead กับคาร์โนไทต์ละลายเพียงเล็กน้อยจะเรืองแสง (เป็นการทดสอบยูเรเนียม) ไม่หลอมตัว ละลายในกรด
มีกำเนิดแบบทุติยภูมิ ลักษณะคล้ายเปลือกดิน (powdery incrustation) หรือมวลพอก ฝังประหรือเป็นฝุ่นผงอยู่ในหินทราย โดยทั่วไป กล่าวได้ว่าเกิดจากการกระทำของน้ำจากบรรยากาศที่มีต่อแร่ยูเรเนียม และวาเนเดียมที่มีอยู่เดิม มีพลังในการย้อมสีอย่างแรง แม้จะมีปริมาณในหินทรายเพียง 1% ก็จะทำให้หินมีสีเหลือง
ประเทศไทย พบที่บ้านหนองขาม ตำบลในเมือง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น
ต่างประเทศ ในประเทศสหรัฐอเมริกาพบในบริเวณที่ราบสูงโคโลราโด และในเขตติดต่อมลรัฐยูทาห์ ซึ่งพบฝังประอยู่ในหินทราย หัวแร่คาร์โนไทต์ ค่อนข้างบริสุทธิ์พบสะสมอยู่รอบ ๆ ลำต้นของไม้กลายเป็นหิน นอกจากนี้ยังพบที่ประเทศออสเตรเลีย และคีร์กีซสถาน
เป็นสินแร่ของวาเนเดียม และในสหรัฐอเมริกาเป็นสินแร่สำคัญของยูเรเนียม