คาลแคนไทต์ (Chalcanthite)
คาลแคนไทต์ (Chalcanthite)
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนเอียง พบเกิดเป็นผลึกแบบแผ่นบาง ผลึกลักษณะเป็นแท่งสั้น ๆ หรือเป็นแผ่นหนา แต่พบได้ยาก มักพบเกิดเป็นมวลรูปหินย้อย และแบบคล้ายรูปไตผ่าซีก (reniform) ภายในเป็นเสี้ยน ๆ คล้ายรัศมี มีลักษณะเหมือนโลหะ มีสีน้ำเงินเข้มหรือสีฟ้า บางครั้งมีโทนสีออกเขียว สีผงสีขาว ความแข็ง 2.5 ค่อนข้างเปราะ ความถ่วงจำเพาะ 2.12-2.30 โปร่งใสถึงโปร่งแสง วาวแบบแก้วถึงแบบยางสน รอยแตกแบบก้นหอย แนวแตกเรียบไม่สมบูรณ์
สูตรเคมี CuSO4.5H2O มี CaO 31.8% SO3 32.1% H2O 36.1% ไม่หลอมตัวด้วยเปลวต่าง ๆ แต่หลอมกับโซเดียมคาร์เนตบนแท่งถ่าน ให้เม็ดโลหะทองแดงกลม ๆ
สังเกตสีฟ้าใสสะดุดตาและเรียกกันว่า “แร่จุนสี” มีลักษณะเหมือนโลหะ และละลายน้ำได้ง่ายให้สารละลายสีฟ้า หากจุ่มเข็มที่เป็นเหล็กลงไปจะมีโลหะทองแดงเคลือบเข็ม
ไม่ค่อยพบบ่อยนัก มักพบในบริเวณที่มีภูมิอากาศแห้งแล้ง เกิดเป็นแร่ทุติยภูมิร่วมกับแร่ซัลเฟตของทองแดงและเหล็กบริเวณเขตออกซิไดส์ของแหล่งสินแร่ทองแดงชัลไฟด์ แร่อื่น ๆ ที่เกิดพบร่วมด้วย เช่น โบแคนไทต์ แคลไซต์ มาลาไคต์ เมแลนเทอไรต์ อะราโกไนต์ และคาลโคไพไรต์
ประเทศไทย พบที่เหมืองแร่ไทยสรร จังหวัดสงขลา เป็นแร่ทุติยภูมิในบริเวณที่มีแร่ดีบุก ตะกั่ว สังกะสี และทองแดง
ต่างประเทศ พบมากที่ Chuquicamata และแถบบริเวณที่มีอากาศแห้งแล้ง ในประเทศชิลี นอกจากนี้ พบที่ประเทศสเปน อังกฤษ เยอรมนี ไอร์แลนด์ อิตาลี และสหรัฐอเมริกา เป็นต้น
เป็นสินแร่รองของแร่ทองแดง