คาลโคไซต์ (Chalcocite)
คาลโคไซต์ (Chalcocite)
รูปผลึกระบบออร์โทรอมบิกแต่ปกติมักจะมีเนื้อละเอียดแน่นสีเทาแบบตะกั่วเป็นมันทิ้งไว้จะมัวจนดำด้าน วาวโลหะ แข็ง 2 – 2.5 นับว่าอ่อนพอควรที่มีดตัดได้หรืออาจจะเปราะร่วน รอยแตกเว้าโค้ง ถ.พ. 5.5 5.8 สีผงละเอียดสีดำปนเทา
สูตรเคมี Cu2S มี Cu 79.8 % S 20.2 % อาจมีเงินและเหล็กปนเล็กน้อย ละลายในกรดดินประสิว ให้ควันสีแดงน้ำตาลและตะกอนกำมะถันสารสะลายสีเขียว
สีเทาตะกั่ว อ่อนมีดตัดได้ไม่ง่ายนัก เมื่อเผาบนแท่งถ่านจะได้กลิ่น SO2 และหลอมได้โลหะทองแดงโดยง่าย ทดลองอย่างแร่แล้วทำให้ชื้นด้วยกรดเกลือแล้วผา จะได้เปลวไฟสีน้ำเงินสด
แร่คาลโคไซต์เป็นแร่ทองแดงที่สำคัญแร่หนึ่ง อาจเกิดเป็นแร่ปฐมภูมิในสายแร่ร่วมกับบอร์ไนต์คาลโคไพไรต์ และไพไรต์ แต่แหล่งกำเนิดที่สำคัญคือแหล่งแร่ในเขตที่มีการชะละลาย (enriched zone) จนมีความสมบูรณ์สูงของแหล่งแร่ซัลไฟด์ โดยแร่ทองแดงซัลไฟต์ปฐมภูมิจะถูกออกซิไดส์เกิดสารละลายซัลเฟตซึ่งจะเคลื่อนลงต่ำทำปฏิกิริยาแร่ปฐมภูมิเกิดเป็นคาลโคไซต์
ประเทศไทย พบที่จังหวัดเพชรบูรณ์ สุโขทัย และเชียงราย โดยเป็นแหล่งเล็ก ๆ อยู่กับแร่ทองแดง ที่อำเภองาว จังหวัดลำปาง เกิดอยู่ในหินทรายร่วมกับแร่ทองแดงชนิดทุติยภูมิชนิดอื่น ๆ ได้แก่ มาลาไคต์ อะซูไรต์ และคิวไพรด์
ต่างประเทศ มีมากที่ประเทศเยอรมนี นอร์เวย์ สเปน แหล่งผลิตทองแดงที่ใหญ่ที่สุดอยู่ในประเทศสหรัฐอเมริกาคือที่ Bingham ในมลรัฐยูทาห์ นอกจากนี้ พบที่ประเทศรัสเซีย อังกฤษ แอฟริกาใต้ คองโก ออสเตรเลีย และสาธารณรัฐคองโก
เป็นสินแร่ทองแดงที่มีค่า เพราะมีเนื้อทองแดงถึงร้อยละ 79.8