โครไมต์ (Chromite)
โครไมต์ (Chromite)
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนเท่า รูปผลึกเป็นรูปทรงแปดด้าน แต่มีขนาดเล็กและหายาก ส่วนมากเกิดเป็นมวล มวลเม็ดเนื้อแน่น สีดำแบบเหล็ก หรือดำน้ำตาล สีผงสีน้ำตาลเข้ม ความแข็ง 5.5 ความถ่วงจำเพาะ 4.6 โปร่งแสงถึงทีบแสง วาวแบบโลหะถึงกึ่งโลหะ หรือผิวด้าน ๆ คล้ายยางมะตอย รอยแตกขรุขระ
สูตรเคมี FeCr2O4 มี FeO 32.0% Cr2O3 68.0% มักมีแมกนีเซียมแทมที่เหล็กได้เสอม อะลูมิเนียมและเหล็กเฟอร์ริกก็อาจแทนที่โครเมียมได้
ผิวด้านๆ กึ่งโลหะ มีสมบัติแม่เหล็กเล็กน้อย สีผงละเอียดสีน้ำตาล ไม่หลอมละลายเมื่อป่นให้เป็นผงละเอียดแล้วเผาบนแท่งถ่าน
พบเกิดอยู่ในหินเพริโดไทต์และเซอร์เพนทิไนต์ เป็นแร่ตัวแรก ๆ ที่ตกผลึกแยกจากหินหนืดที่กำลังเย็นตัว แหล่งแร่ใครไมต์ใหญ่ ๆ นั้น เชื่อว่าเกิดในลักษณะนี้ คือ จากการตกผลึกแยกตัวจากหินหนืดในลำดับแรก ๆ แร่ที่เกิดร่วม ได้แก่ โอลิวีน เซอร์เพนทีน ทัลก์ ไพรอกซีน ไบโอไทด์ แมกนีไทต์ อะนอร์ไทต์ และคอรันดัม
ในประเทศไทย พบแร่โครไมต์เกิดแบบตกผลึกแยกตัวออกจากหินอัคนีแทรกซอนชนิดอัลตราเบสิก โดยมักจะพบเกิดเป็นชั้น เป็นกระเปาะ สายแร่เล็ก ๆ เป็นมวลรูปเลนส์ และเกิดแบบฝังประในหินเพริโดไทต์ หินแอมฟิโบไลต์ และหินไพรอกซีไนต์
ประเทศไทย พบที่อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ ต่อเนื่องไปทางทิศเหนือบริเวณอำเภอเวียงสา และอำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน อำเภอเมือง จังหวัดสระแก้ว ปราจีนบุรี และนราธิวาส
ต่างประเทศ แหล่งผลิตที่สำคัญ คือประเทศแอฟริกาใต้ อินเดีย คาซัคสถาน ตุรกี รัสเซีย ซิมบับเว และบราซิล แหล่งอื่น ๆ พบที่ประเทศฟินแลนด์ โอมาน แอลบาเนีย จีน อิหร่าน มาดากัสการ์ ปากีสถาน ออสเตรเลีย ซูดาน ฟิลิปปินส์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ อัฟกานิสถาน พม่า และเวียดนาม
เป็นสินแร่ชนิดเดียวของโครเมียม โครเมียมมีประโยชน์รอบด้านในอุตสาหกรรมปัจจุบัน เช่น ใช้ทำโลหะผสมทำให้เนื้อแข็งและทนทาน เหนียว กันสนิมและปฏิกิริยาเคมี ทนต่อการขัดสี ทนไฟฟ้า และอุณหภูมิสูง ๆ พวก chrome steel โลหะผสมที่ทนความร้อนที่ดีที่สุดคือ โลหะผสมนิกเกิล 80% โครเมียม 20% แข็ง น้ำหนักน้อย ใช้ชุบหรือเคลือบผิวโลหะทําให้เป็นเงามัน ต้านการกัดกร่อน จึงใช้ทำอุปกรณ์รถยนต์ ตู้เย็น เครื่องบิน รถไฟ เครื่องมืออื่น ๆ ผสมทำเหล็กกล้าพวกเหล็กกล้าไร้สนิม ในทางเคมีใช้ทำสารประกอบ สำหรับทำสีทาและสีย้อม เป็นส่วนประกอบของสีเขียว เหลือง แดง และส้ม สารฟอกสี และตัวเพิ่มออกซิเจน นอกจากนี้ ยังใช้ทำวัสดุทนไฟ เช่น ทำอิฐบุเตาถลุงโลหะ เตาหลอมแก้วและเตาเผาซีเมนต์