ซินนาบาร์ (Cinnabar)
ซินนาบาร์ (Cinnabar)
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนราบ แต่หาได้ยาก เกิดที่อุณหภูมิต่ำซึ่งเสถียรที่ อุณหภูมิ 344๐C รูปผลึกที่เกิดที่อุณหภูมิสูงเรียกว่า “เมตาซินนาบาร์” (metacinabar) ผลึกอยู่ในระบบสามแกนเท่า มักเกิดเป็นมวลเม็ดละเอียด หรือเป็นมวลก้อน หรือคล้ายดิน อาจหุ้มเป็นเปลือกหรือฝังประในหิน สีแดงสดถึงแดงเข้ม สีผงสีแดงหรือแดงเลือดหมู ส่วนเมตาซินนาบาร์ มีสีเทาดำ วาวแบบโลหะ ความแข็ง 2.5 เปราะร่วน ความถ่วงจำเพาะ 8.1 หนักมาก โปร่งใสถึงโปร่ง แสง วาวคล้ายเพชร รอยแตกขรุขระ แนวแตกเรียบ 3 แนวสมบูรณ์
สูตรเคมี HgS มีเนื้อปรอท Hg 86.2% S 13.8% มักมีสารดินและอินทรียสารปนอยู่เป็นมลทินละลายในกรดดินประสิว ถ้านำไปถูกบนเหรียญทองแดงแล้วหยดกรดเกลือเจือจางลงไปเล็กน้อยจะเกิดเป็นชั้นโลหะสีขาวที่ผิว
หนักผิดปกติและวาวคล้ายเพชร ตรวจดูสีและสีของผงละเอียดชึ่งแดงเด่นชัดและละลายในกรดดินประสิว
เกิดในลักษณะแผ่ซ่าน หรือเป็นสายตามรอยร้าวใกล้ ๆ แหล่งหินภูเขาไฟและบ่อน้ำร้อน มักจะพบสะสมจากสารละลายพวกเบสิกและอยู่ใกล้ผิวโลก เกิดร่วมกับไพไรต์ มาร์คาไซต์ สติบไนต์
ประเทศไทย พบเกิดปะปนกับแร่ดีบุกในเหมืองลานแร่ดีบุกส้มมะนาวใต้ (เลิกกิจการแล้ว) และเหมืองใกล้เคียงที่อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา
ต่างประเทศ แหล่งสำคัญพบที่ประเทศจีน คาซัคสถาน รัสเซีย ชิลี ฟินแลนด์ ทาจิกิสถาน สหรัฐอเมริกา เม็กซิโก และโมร็อกโก
เป็นสินแร่สําคัญชนิดเดียวของปรอท