โดโลไมต์ (Dolomite)
โดโลไมต์ (Dolomite)
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนราบ ผลึกของแร่มักจะพบในรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ผิวหน้าผลึกมักจะโค้ง บางครั้งจะโค้งเป็นรูปคล้ายอานม้า ผลึกในแบบอื่นพบได้บ้างแต่น้อย ซึ่งอาจพบเป็นเม็ดหยาบ ๆ ไปจนกระทั่งเม็ดเล็กจนเกาะกันแน่น สีปกติมักจะมีสีออกชมพู สีเนื้อ อาจไม่มีสีหรือมีสีขาว เทา เขียว น้ำตาลหรือดำ สีผงสีขาว ความแข็ง 3.5-4 ความถ่วงจำเพาะ 2.85 โปร่งใสถึงโปร่งแสง วาวแบบแก้ว บางชนิดวาวแบบมุกเรียกว่า “เพิร์ลสปาร์” (pearl spar) รอยแตกแบบก้นหอย แนวแตกเรียบ 3 แนวสมบูรณ์ซึ่งจะให้รูปคล้ายสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนเมื่อแตก
สูตรเคมี CaMg(CO3)2 มี CaO 30.4% MgO 21.7% และ CO2 47.9% โดยปกติโดโลไมต์มีสัดส่วนของ CaCO3:MgCO3 ประมาณ 1:1 ถ้ามี Ferrous iron เข้ามาแทนที่แมกนีเซียมและมีปริมาณมากกว่าแมกนีเซียม จะเป็นแองเคอไรต์ (ankerite; CaFe(CO3)2) มีสีขาวอมเหลือง
ทำปฏิกิริยากับกรดเกลือ (HCI) แต่ช้ามากในอุณหภูมิธรรมดา นอกจากจะบดเนื้อแร่ให้เป็นก้อนเล็กๆ ละเอียด จึงละลายในกรดเป็นฟองฟู่ หากไม่บดต้องใช้กรดไฮโดรคลอริกร้อนๆ จึงจะทำปฏิกิริยาเป็นฟองฟู่ รูปผลึกเหลี่ยม ขนมเปียกปูนมักจะโค้งและมีสีออกสีเนื้อๆ เนื้อปกติมักจะด้าน
มีการกำเนิดเช่นเดียวกับแคลไซต์ พบในหินปูนโดโลมิติก (Dolomitic limestone) หรือในหินอ่อนโดโลมิติก (Dolomitic marble) โดโลไมต์ที่พบ มีมวลขนาดใหญ่ๆนั้น เข้าใจกันว่าเป็นการกำเนิดแบบทุติยภูมิ ซึ่งเกิดจากหินปูนที่มีอยู่เดิมถูกแนนที่ด้วยธาตุแมกนีเซียม หรือพบเกิดเป็น เพื่อนแร่ในสายแร่ตะกั่วหรือสังกะสีซึ่งตัดผ่านหินปูน
ประเทศไทย พบในเขตอำเภอท่าม่วง เขาถ้ำ วังด้ง อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี เกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี เขารักเกียรติ อำเภอรัตภูมิ จังหวัดสงขลา อำเภอขนอม จังหวัดนครศรีธรรมราช อำเภอดอนสัก จังหวัดสุราษฎร์ธานี นอกจากนี้ ยังพบที่จังหวัดแพร่ ตาก จันทบุรี และเพชรบุรี แหล่งผลิตที่สำคัญของประเทศไทยอยู่ที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี กาญจนบุรี พังงา ตรัง กระบี เพชรบูรณ์ และแพร่
ต่างประเทศ แหล่งโดโลไมต์ที่ไทรอลตอนใต้ และแบบผลึกที่บินเนนธาล (Binnenthal) ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ นอกจากนี้ ยังพบได้ในหลายประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา อิตาลี สเปน ออสเตรีย เยอรมนี อังกฤษ บราซิล และเม็กซิโก เป็นต้น
ใช้เป็นหินก่อสร้างหรือหินประดับ ทำปูนซีเมนต์บางชนิด ใช้ทำแมกนีเซียซึ่งเป็นวัสดุทนไฟใช้สำหรับการบุเตาถลุงเหล็ก โดยเป็นเตาคอนเวอร์เตอรืในการผลิตเหล็กกล้าขั้นต้น โดโลไมต์เป็นสินแร่หลักของโลหะแมกนีเซียม ใช้ในอุตสาหกรรมทำแก้วบางชนิด เช่น พวกแก้วแผ่น (Special glass) เป็นต้น