เอสซิไนต์ – ไพรออไรต์ (Eschynite – Priorite)
เอสซิไนต์ – ไพรออไรต์ (Eschynite – Priorite)
ผลึกอยู่ในระบบบสามแกนต่าง รูปผลึกเป็นแท่งยาวหรือสั้น บางครั้งอาจแบนและมีร่องถี่ขนาน อาจพบในลักษณะเนื้อแน่น สีดำ น้ำตาล และเหลือง ความแข็ง 5-6 เอสชิไนต์ มีสีผงดำไปจนกระทั่งน้ำตาล ความถ่วงจําเพาะ 5.19±0.05 ส่วนไพรออไรต์สีผงสีเหลืองอมแดง ความถ่วงจำเพาะ 4.95±0.10 วาวกึ่งโลหะ แบบยางสน หรือแบบแก้ว รอยแตกแบบก้นหอย
เอสชิในต์มีสูตรเคมี (Ce, Ca, Fe2+, Th)(Ti, Nb)2O6 ไพรออไรต์มีสูตรเคมี (Y, Er, Ca, Fe2+, Th)(Ti, Nb)2O6 แร่ทั้งสองชนิดนี้มีไนโอเบียมเพนตะออกไซด์ (Nb2O5) แปรผันในช่วง ประมาณร้อยละ 15.08-36.08 ปกติไม่มีธาตุแทนทาลัมหรือมีแต่น้อยมาก และมักจะมียูเรเนียมเกิดร่วมเสมอ ๆ
บอกได้ยากนอกจากการตรวจวิเคราะห์ทางเคมีอย่างละเอียด เอสชิในต์เมื่อเป็นผงจะละลายในกรดกำมะถันได้บางส่วน แต่จะละลายได้สมบูรณ์ในกรดกัดแก้ว ส่วนไพรออไรต์เมื่อบดให้เป็นผงจะละลายได้อย่างสมบูรณ์ในกรดร้อน เช่น กรดเกลือหรือกรดกำมะถัน
เอสชิไนต์พบเกิดในหินเนฟิลีนไซไนต์ ร่วมกับแร่เฟลด์สปาร์ เซอร์คอน และซามาร์สไกต์ ส่วนไพรออไรต์พบในหินเพกมาไทต์ ร่วมกับยูซีไนต์ เซอร์คอน โมนาไซต์ ซีโนไทม์ แอลลาไนต์ และแร่ที่มีธาตุหายาก
ประเทศไทย ปกติหายาก มีรายงานปรากฏพบไพรออไรต์ร่วมกับแร่ดีบุกในลานแร่ บริเวณบ้านทุ่ง อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี
ต่างประเทศ เอสชิไนต์พบครั้งแรกที่เทือกเขาอิลเมน ประเทศรัสเซีย และนอร์เวย์ ส่วนไพรออไรต์ พบที่เมือง Urstad บนเกาะแห่งหนึ่งทางตะวันตกเฉียงใต้ของนอร์เวย์ และพบในประเทศสวาซิแลนด์ และมาดากัสการ์
ถลุงเอาโลหะนโอเบียมและไทเทเนียมมาใช้ประโยชน์