เกอไทต์ (Goethite)
เกอไทต์ (Goethite)
รูปผลึกระบบสามแกนต่าง ลักษณะผลึกเป็นแท่ง มีร่องถี่ขนานตามแนวตั้งของผลึกแต่หาพบยาก โดยทั่วไปพบเป็นแผ่นหนา หรือคล้ายรูปเข็ม นอกจากนี้ พบเป็นมวล เป็นรูปพวงองุ่น หินย้อย เม็ดแบบไข่ปลา เม็ดถั่วเขียว หรือมวลรวมลักษณะคล้ายเส้นใยรูปรัศมี หรือเป็นเกล็ด เป็นแผ่นแสดงริ้วขนาน อีกทั้งอาจเกิดสวมรูปผลึกแร่ไพไรต์ สีน้ำตาลเหลืองถึงน้ำตาลเข้ม สีผงสีน้ำตาลเหลือง ความแข็ง 5-5.5 ความถ่วงจําเพาะ 4.37 ซึ่งจะลดต่ำลงถึง 3.3 ได้เนื่องจากมีสารมลทินปะปน โปร่งแสง วาวคล้ายเพชรถึงคล้ายดิน ชนิดเส้นใยหรือเกล็ดละเอียดมาก วาวแบบใยไหม รอยแตกแบบขรุขระถึงแบบเสี้ยน แนวแตกเรียบแนวเดียวสมบูรณ์
สูตรเคมี αFeO(OH) มี Fe 62.9% O 27.0% H2O 10.1% มักมีแมงกานีสได้ถึง 5% ละลายได้ช้า ๆ ในกรดเกลือและกรดออกซาลิก หลอมตัวเกือบไม่ได้ ถ้าเผาในเปลวลดออกซิเจนจะมีสมบัติเป็นแม่เหล็ก เผาในหลอดปิดจะให้น้ำ
รูปร่างลักษณะแบบพวงองุ่น สีแร่น้ำตาลออกเหลือง หนักและแข็งพอสมควร ต่างจากแร่ฮีมาไทต์ที่สีผง หลอมตัวยากถึงขั้นที่ 5-5.5
เป็นแร่ที่เกิดพบทั่วไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเกิดในสภาวะออกซิไดส์ ซึ่งเป็นผลจากการผุพังอยู่กับที่ของแร่ที่มีเหล็กเป็นองค์ประกอบ ทั้งยังเกิดโดยตรงด้วยการตกตะกอนของสารอนินทรีย์หรือสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในน้ำ พบทั่วไปเป็นแหล่งสะสมในพรุ และตามบริเวณน้ำพุ เกอไทต์เกิดเป็นแบบกอสซัน (gossan) หรือหมวกเหล็ก (iron hat) ปิดตรงส่วนบนของสายแร่โลหะ และพบเป็นส่วนประกอบสำคัญของแหล่งศิลาแลง ตลอดจนแหล่งแร่เหล็กบางบริเวณด้วย
ประเทศไทย พบที่จังหวัดกาญจนบุรี และอุทัยธานี และตามแหล่งแร่เหล็กทั่ว ๆ ไป รวมทั้งในแหล่งศิลาแลงในเกือบทุกจังหวัด
ต่างประเทศ พบที่ประเทศคิวบา ฝรั่งเศส อังกฤษ เยอรมนี สาธารณรัฐเช็ก รัสเซีย และสหรัฐอเมริกา
เป็นสินแร่สำคัญของเหล็ก และยังใช้ในการทำสี บางครั้งใช้ทำเครื่องประดับได้