ไลมอไนต์ (Limonite)
ไลมอไนต์ (Limonite)
ไม่มีระบบผลึก (amorphous) มักเกิดเป็นรูปมนโค้งหรือรูปหินงอก หรือเป็นก้อนแข็งขรุขระหรือคล้ายดิน สีน้ำตาลแก่ถึงดำ สีผงสีน้ำตาลเหลือง ความแข็ง 5-5.5 ชนิดละเอียดมากแข็งเพียง 1 เปราะ ความถ่วงจำเพาะ 3.6-4 ทึบแสง วาวคล้ายดิน ไม่มีแนวแตกเรียบ
สูตรเคมี FeO(OH).nH2O มี Fe2O3 89.86% H2O 10.14% มักมีแร่ฮีมาไทต์ปนอยู่ด้วยเสมอ และยังพบแร่ดินกับแมงกานีส ออกไซด์ปนในปริมาณที่ไม่แน่นอน
มีสีผงสีน้ำตาลเหลือง หลอมละลายยากขั้นที่ 5-5.5 ถ้าเผาในเปลวลดออกซิเจนจะมีสมบัติเป็นแม่เหล็กอย่างแรง เผาในหลอดทดลองชนิดปิดทางเดียวจะมีน้ำเกาะมาก ตรวจความถ่วงจำเพาะ ความแข็ง และสีผง
เป็นแร่ทุติยภูมิ เกิดจากการผุสลาย แปรสภาพ หรือได้จากการสลายที่เดิมมีแร่เหล็กอยู่ด้วย แร่ไลมอในต์และเกอไทต์เป็นส่วนประกอบสําคัญของกอสซัน (gossan) หรือหมวกเหล็ก (iron hat) ซึ่งพื้นผิวถูกออกซิไดส์ จะเห็นได้ชัดตรงบริเวณสายแร่ซัลไฟด์ แหล่งที่สำคัญซึ่งแต่ก่อนเคยวิจัยไว้ว่าเป็นไลมอไนต์ ปัจจุบันแน่ชัดแล้วว่าเป็นเกอไทต์ จึงเป็นการยากที่จะแยกแร่ทั้งสองตัวยหลักวิชาแร่ ในภาคสนามจึงมักเรียกเหล็กไฮดรัสออกไซด์ซึ่งยังไม่ทราบชนิดแน่นอนว่าไลมอไนต์ แร่ไลมอในต์ทำให้ดินเหนียวและมีสีเหลือง เมื่อผสมกับดินเหนียวละเอียดเรียก “yellow ocher” ไลมอไนต์มักเกิดร่วมกับแร่เกอไทต์ ฮีมาไทต์ ไพโรลูไซต์ แคลไซต์ และซิเดอไรต์
ประเทศไทย พบทั่ว ๆ ไปในแหล่งแร่เหล็กต่าง ๆ ของประเทศ เพราะเป็นแร่ที่เกิดจากการผุสลายท้ายสุด ในบริเวณที่เคยมีแร่ซัลไฟด์ของเหล็กชนิดต่าง ๆ เช่น ไพไรต์ ก็จะผสลายให้แร่นี้ เช่น ที่เรียก “ข้าวตอกพระร่วง จะเห็นว่ายังคงรูปลูกบาศก์ของไพไรต์ และถ้าผ่าดูอาจเห็นไพไรต์สีทองเหลืองซีด ๆ ซึ่งยังไม่ผสลายเหลือค้างอยู่ภายใน แร่นี้เป็นตัวสำคัญส่วนหนึ่งของศิลาแลงที่พบเกือบทุกจังหวัดด้วย
ต่างประเทศ พบแหล่งใหม่ในประเทศคิวบา ซาอีร์ เวเนซุเอลา บราซิล แคนาดา และอินเดีย
เป็นตัวให้สี yellow ocher และเป็นสินแร่เหล็ก