มาร์คาไซต์ (Marcasite)
มาร์คาไซต์ (Marcasite)
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนต่าง รูปผลึกแบบแผ่นหนาหรือแท่ง มักเป็นผลึกแฝด ลักษณะคล้ายหงอนไก่หรือรูปแฉก ปกติจะเกิดเป็นกลุ่มก้อนรูปรัศมี ตลอดจนรูปหินงอก รูปจาน รูปกลม หรือรูปไต สีทองเหลืองซีดจนเกือบขาว มีลักษณะทั่วไปคล้ายกับแร่ไพไรต์มาก แต่ขาวกว่า จนเรียกว่า “ไพไรต์ขาว” (white iron pyrite) หมองง่ายสีจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือสีน้ำตาล สีผงสีดำออกเทาหรือน้ำตาล ความแข็ง 6-6.5 แต่ เนื้อเปราะร่วน ความถ่วงจําเพาะ 4-89 ทึบแสง วาวแบบโลหะ รอยแตกขรุขระ แนวแตกเรียบ 2 แนวชัดเจน
สูตรเคมี FeS2 มี Fe 46.6% S 53.4% และมักมีอาร์เซนิกปนเล็กน้อยเสมอ เผาจะได้กลิ่น SO2 ผงละเอียดเมื่อใส่กรดดินประสิวก็จะปนอยู่ในสารละลาย ถ้าต้มจะละลายและกํามะถันจะแยกออกมา แต่ถ้าเป็นไพไรต์จะละลายหมด
น้ำหนักเบาผิดปกติจากแร่โลหะ คะเนด้วยมือก็ทราบ ริ้วแผ่นบางอ่อนจนเล็บขูดเข้า ถูลื่น ๆ มือและดำติดมือ สีแร่คล้ายแร่โมลิบดีในต์ แต่สีผงต่างกันเห็นได้ชัดเจน เพียงขูดบนแผ่นกระเบื้องเคลือบหรือกระดาษมัน ก็ได้จะเป็นสีเทาเข้มถึงดำ ส่วนแร่โมลิบดีในต์สีผงเป็นสีเทาออกไปทางเขียว บริสุทธิ์ ทิ้งให้แห้งนาน ๆ แล้วฉีดสเปรย์เคลือบด้วยแลกเกอร์ไม่มีสี วิธีตรวจที่แน่นอนมักใช้ตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์พิเศษที่ใช้ตรวจแร่ทึบแสง โดยขัดมันแร่ที่สงสัยเสียก่อน
เกิดร่วมกับสินแร่ตะกั่วและสังกะสีในสายแร่ซัลไฟด์ แต่มาร์คาไซต์ไม่ค่อยเสถียรมักผุสลายได้ง่าย เป็นแร่ที่ตกสะสมได้ง่ายที่อุณหภูมิต่ำ จากสารละลายที่เป็นกรด มักจะเกิดแบบแทนที่ในหินปูนและเกิดเป็นก้อนแทรกในชั้นดิน ดินมาร์ล และหินดินดาน
ประเทศไทย พบหลายแห่ง เช่น ที่จังหวัด กาญจนบุรี และเลย
ต่างประเทศ พบมากที่ประเทศอังกฤษ สาธารณรัฐเช็ก เยอรมนี สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส โบลิเวีย เม็กซิโก และญี่ปุ่น
ใช้ประโยชน์เช่นเดียวกับไพไรต์แต่ไม่กว้างขวางเท่า คือ ใช้ในการทำกรดกำมะถัน นอกจากนี้ ยังใช้ทําเครื่องประดับ