เมแลนเทอไรต์ (Melanterite)
เมแลนเทอไรต์ (Melanterite)
ผลึกอยู่ในระบบหนึ่งแกนเอียง มีลักษณะผลึกเป็นแท่งสั้น ๆ หรือแผ่นหนา ปกติมีลักษณะแบบหินย้อย หรือเป็นเส้นใย หรือเป็นคราบสีเขียวต่าง ๆ น้ำเงินอมเขียว ถึงน้ำเงิน เมื่อมีทองแดงเข้าแทนที่เหล็กมากขึ้น ทิ้งไว้จะเปลี่ยนเป็นสีขาวออกเหลืองและทึบแสง สีผงสีขาว โปร่งแสง ความแข็ง 2 เปราะ ความถ่วงจำพาะ 1.9 วาวแบบแก้วถึงแบบใยไหม รอยแตกแบบก้นหอย แนวแตกเรียบสมบูรณ์ 1 แนว
สูตรเคมี FeSO4.7H2O มี FeO 25.84% SO3 28.80% H2O 45.36% ทองแดงเข้าแทนที่ได้ในอัตราส่วน Cu:Fe = 1.8:1 (CuO 18.3%) ปริมาณทองแดงสูงสุดผันแปรไปตามอุณหภูมิของการตกผลึก ซึ่งอาจประกอบด้วย Fe:Cu = 5:1 (CuO 4.75%) หรือ (Fe, Mg, etc):Cu = 5:1 จากการที่ทองแดงและแมกนีเซียมเข้าแทนที่เหล็กได้นั้นทำให้เกิดเป็นแร่อีก 2 ชนิดย่อยคือ พิซาไนต์ (pisanite; (Fe, Cu)SO4.7H2O) ได้ชื่อจากนักเคมี และนักเล่นแร่ชาวฝรั่งเศสชื่อ Felix Pisani (ค.ศ. 1831-1920) และคิโรไวต์ (kirovite; (Fe, Mg)SO4.7H2O) ได้ชื่อจากนักวิทยาแร่ชาวเชโกสโลวะเกีย ชื่อ S.M. Kirov
ลักษณะผลึกเด่นชัดและมีสีเขียวหรือน้ำเงิน ความแข็งค่อนข้างต่ำ ตรวจโดยการเผาในหลอดปิดให้น้ำและถ้าร้อนมาก จะได้ SO2 และ SO3 เผาบนแท่งถ่านตอนแรกจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลแล้วเป็นสีแดง สุดท้ายเป็นสีดำและมีสมบัติเป็นแม่เหล็ก ละลายได้ในน้ำ มีรสหวานน้อย ๆ
เป็นแร่ทุติยภูมิ เกิดจากการออกซิไดส์ ของแร่ไพไรต์ มาร์คาไซต์ และสินแร่คิวพริเฟอรัส ไพไรต์ โดยเฉพาะในเขตแห้งแล้ง แร่ที่เกิดร่วม ได้แก่ เอปซอไมต์ คาลแคนไทต์ และยิปซัม เป็นต้น เมแลนเทอไรต์พบเกิดเป็นคราบผงสีขาว บนแร่มาร์คาไซต์ซึ่งผุกร่อนให้กรดกำมะถันและเฟอรัสซัลเฟตนั่นเอง
ประเทศไทย พบที่จังหวัดนครราชสีมา
ต่างประเทศ พบในประเทศสหรัฐอเมริกา เชโกสโลวะเกีย อิตาลี เยอรมนี โรมาเนีย ตุรกี ชิลี สเปน สวีเดน และรัสเซีย
ใช้ในการทำเม็ดสีดำเมทัลลิก ที่เรียกว่า Melanteria