มัสโคไวต์ (Muscovite)
มัสโคไวต์ (Muscovite)
ผลึกอยู่ในระบบหนึ่งแกนเอียง รูปผลึกที่ชัดเจนหายาก โดยปกติมักพบเป็นแผ่นบาง ๆ ซ้อนกันจนหนา รูปหกเหลี่ยม แสดงริ้ว ขนานของแผ่นบางขนาดเล็กถึงใหญ่ ที่เป็นเกล็ดจะเป็นมวลรวมลักษณะกลม ๆ หรือเป็นแบบขนนก ที่เป็นมวลก้อนเนื้อละเอียดแน่นก็มี ปกติมีสีขาว ไม่มีสี และโปร่งใสเมื่อเป็นแผ่นบาง ๆ สําหรับแผ่นแร่ที่ซ้อนกันหนา ๆ จะโปร่งแสงและมีเฉดสีอ่อนต่าง ๆ คือ สีเหลือง น้ำตาล เขียว แดง หากมีสีเขียวสดเรียกว่า “ฟุกไซต์” (fuchsite) เป็นแร่มัสโคไวต์ชนิดที่มีโครเมียม สีผงสีขาว ความแข็ง 2-2.5 ความถ่วงจำเพาะ 2.76-2.88 วาวแบบแก้วถึงแบบใยไหมหรือแบบมุก แนวแตกเรียบสมบูรณ์มากจนลอกเป็นแผ่นบาง ๆ ได้ แผ่นแร่จะโค้งงอและกลับคืนรูปเดิมได้เอง
สูตรเคมี KAl2(AlSi3O10)(OH)2 มี SiO2 45.26% Al2O3 38.40% K2O 11.82% H2O 4.52% อาจจะมีเหล็ก แมกนีเซียม แคลเซียม โซเดียม ลิเทียม ฟลูออรีน และไทเทเนียม ปนอยู่จำนวนเล็กน้อย หลอมตัวขั้นที่ 5 ที่อุณหภูมิ 1,320°C ไม่ละลายด้วยกรด เผาในหลอดทดลองปิดจะมีน้ำเกาะข้างหลอด
มีแนวแตกเรียบที่สมบูรณ์มากจนสามารถลอกออกได้เป็นแผ่น ๆ และสีอ่อน แตกต่างจากโฟลโกไฟต์ตรงที่ไม่มีปฏิกิริยากับกรดกำมะถัน และแตกต่างจากเลพิโดไลต์ตรงที่ไม่ให้เปลวไฟสีแดงเข้มของธาตุลิเทียม
เป็นแร่ประกอบหินที่สำคัญและพบแพร่หลายตัวหนึ่ง เป็นส่วนประกอบเด่นของหินแกรนิต และหินเพกมาไทต์ ในหินเพกมาไทต์ มัสโคไวต์เกิดร่วมกับควอตซ์และเฟลด์สปาร์โดยอาจพบเป็นผลึกแร่ขนาดใหญ่เท่าเล่มสมุดจึงเรียกว่า “books” ในบางแหล่งอาจเป็นผลึกโตขนาดหลายฟุตทีเดียว แร่อื่นที่เกิดร่วม เช่น ทัวร์มาลีน เบริล การ์เนต อะพาไทต์ และฟลูออไรต์ นอกจากนี้ ยังพบทั่วไปในหินแปรจำพวกหินไนส์และหินชีสต์ ในหินชีสต์บางชนิดมัสโคไวต์มีลักษณะเป็นมวลรวมของเส้นใยที่ประกอบด้วยเกล็ดละเอียดแสดงความวาวแบบใยไหมเรียกชื่อว่า “เซริไซต์” (sericite) ซึ่งเกิดจากการแปรเปลี่ยนสภาพของเฟลด์สปาร์ แร่มัสโคไวต์ อาจพบในหินตะกอนและแร่อื่น ๆ เช่น โทแพซ ไคยาไนต์ สปอดูมีน แอนดาลูไซต์ และสแกโพไลต์
ประเทศไทย พบที่จังหวัดนครศรีธรรมราช และในแหล่งหินแกรนิต หินเพกมาไทต์ทั่วประเทศ เป็นตัวแร่สำคัญที่พบเสมอในทรายทั่วไป ทำให้ดูวาววับ
ต่างประเทศ แหล่งสำคัญอยู่ที่ประเทศรัสเซียและอินเดีย นอกจากนี้ พบได้ทั่วโลก เช่น นอร์เวย์ สหรัฐอเมริกา แคนาดา และบราซิล เป็นต้น
ใช้ทําฉนวนความร้อนและไฟฟ้า ทำเป็นวัตถุโปร่งใสในการทำตะเกียงและเตา เศษของไมกาที่เหลือจากการทำฉนวนจะถูกนำมาใช้ทำกระดาษปิดฝาผนัง ทำให้ผนังมีความแวววาวขึ้น ใช้ผสมกับน้ำมันทำตัวหล่อลื่น ใช้ในอุตสาหกรรมยาง สีทนไฟ เป็นต้น สมัยหนึ่งเคยใช้เป็นวัสดุทำหน้าต่างเตาอบเนื่องจากคุณสมบัติโปร่งใสและทนความร้อน