ไพโรมอร์ไฟต์ (Pyromorphite)
ไพโรมอร์ไฟต์ (Pyromorphite)
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนราบ ผลึกเกิดเป็นแท่งสั้น ๆ รูปร่างคล้ายถังเบียร์หรือกลองหรือคล้ายกระบอกตัดปลาย มักพบในลักษณะเป็นลูกกลม รูปไต เส้นใยและมวลเม็ด มีเฉดสีต่าง ๆ ของสีเขียว น้ำตาล และเหลือง ชนิดสีเหลืองปนส้ม เทา และขาวหายาก สีผงสีขาว ความแข็ง 3.5-4 เปราะร่วนมาก ความถ่วงจำเพาะ 7.04 โปร่งใส แต่ส่วนใหญ่โปร่งแสง วาวแบบยางสนถึงคล้ายเพชร รอยแตกขรุขระถึงกึ่งก้นหอย แนวแตกเรียบไม่สมบูรณ์
สูตรเคมี Pb5(PO4)3Cl มี Pb 82.2% Cl 2.6% P2O5 15.7% หลอมตัวขั้นที่ 2 ให้เม็ดตะกั่วกับโซเดียมคาร์บอเนต ถ้าเผาบนแท่งถ่านจะให้ก้อนกลม ซึ่งเมื่อเย็นลงจะเห็นรูปร่างผลึก ละลายในกรดไนตริก เมื่อใส่สารละลายแอมโมเนียมโมลิบเดตจะให้ตะกอนสีเหลืองของแอมโมเนียมฟอสโฟโมลิบเดต
รูปผลึกเด่นชัด วาวแบบยางสนถึงคล้ายเพชร และหนัก เนื่องจากแร่ตะกั่วเกือบทุกชนิดจะมีความถ่วงจำเพาะไม่ต่ำกว่า 6
เป็นแร่ทุติยภูมิ พบในสายแร่ตะกั่ว ส่วนที่ถูกออกซิไดส์ มีความสัมพันธ์กับแร่ตะกั่ว และสังกะสีที่ถูกออกซิไดส์ เช่น เซรัสไซต์ สมิทซอไนต์ เฮมิมอร์ไฟต์ และแองกลีไซต์
ประเทศไทย พบในแหล่งดีบุกชนิดแบบสัมผัส กับหินปูนแถบเหมืองปินเยาะ เหมืองถ้ำทะลุ อำเภอบันนังสตา จังหวัดยะลา และที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก
ต่างประเทศ แหล่งสำคัญได้แก่ รัฐแซกโซนี ประเทศเยอรมนี เชโกสโลวะเกีย เทือกเขาอูราล เลคฮิลส์ (leadhills) ในประเทศสกอตแลนด์ อังกฤษ และสหรัฐอเมริกา นอกจากนี้ พบที่ประเทศแซมเบีย ออสเตรเลีย เม็กซิโก แคนาดา และฝรั่งเศส
เป็นสินแร่รองของแร่ตะกั่ว