พิร์โรไทต์ (Pyrrhotite)
พิร์โรไทต์ (Pyrrhotite)
ที่อุณหภูมิสูงกว่า 250°C ผลึก อยู่ในระบบสามแกนราบ และที่อุณหภูมิต่ำกว่า 250°C ผลึกอยู่ในระบบหนึ่งแกนเอียง เป็นแผ่น หนารูปหกเหลี่ยม โดยปกติจะเป็นมวล มวลเม็ด หรือเป็นแผ่นซ้อนกันเป็นชั้น สีบรอนซ์น้ำตาลแดงเรื่อ ๆ ทิ้งไว้ผิวจะมัวหมอง สีผงสีดำ ความแข็ง 4 ความถ่วงจำเพาะ 4.58-4.65 ทึบแสง วาวแบบโลหะ รอยแตกแบบขรุขระถึงแบบก้นหอย มีสมบัติทางแม่เหล็กยิ่งมีเหล็กมากยิ่งมีแรงแม่เหล็กน้อยลง
สูตรเคมี Fe1-xS มี Fe ประมาณ 60.4% S 39.6% X ในสูตรเคมี เป็นได้ตั้งแต่ 0 0.2 ทั้งนี้ตามจำนวนอะตอมของเหล็กที่ขาดไปจากโครงสร้างของพิร์โรไทต์ จำนวนอะตอมของเหล็กที่ขาดไปนี้ ทำให้แร่พิร์โรไทต์ไม่อยู่ตัวและผุสลายง่าย บางก้อนที่มีสมบัติแม่เหล็กอ่อน ๆ มักจะมีเหล็กสูง หลอมตัวขั้นที่ 3 เผาจะมีกลิ่น SO2 และจะทำให้มีกำลังแม่เหล็กมากขึ้น ละลายในกรดเกลือมีกลิ่นไข่เน่า
สีบรอนซ์ออกน้ำตาลซีด ๆ แม่เหล็กดูดติดอ่อน ๆ ถ้าเป็นผงละเอียด แม่เหล็กดูดติดแรง ช่วยให้ดูต่างจากไพไรต์และคาลโคไพไรต์ ตรวจดูสีผงละเอียด และทดลองดูปฏิกิริยากับกรดเกลือจะละลายได้กลิ่นไข่เน่า หลอมง่ายบนแท่งถ่านหรือในเปลวไฟลดออกซิเจน มีกลิ่น SO2 และมีสมบัติเกี่ยวกับแม่เหล็กแรงขึ้น
มักพบในหินอัคนีชนิดเบส โดยเฉพาะหินนอไรต์ โดยเกิดฝังประในหินร่วมกับเพนต์แลนไดต์ คาลโคไพไรต์ และแร่ซัลไฟด์อื่น ๆ นอกจากนี้ เกิดในสายแร่อุณหภูมิสูง สายเพกมาไทต์และแหล่งแร่แบบแปรสัมผัส
ประเทศไทย พบที่แหล่งแร่ดีบุกเหมืองตะโกปิดทอง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี บ้านยางเกี่ยง อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช และที่เหมืองปินเยาะ เหมืองนาซัว เหมืองถ้ำทะลุ อำเภอบันนังสตาร์ จังหวัดยะลา
ต่างประเทศ แหล่งสําคัญพบมากที่เมืองชัดเบอรี รัฐออนแทรีโอ ประเทศแคนาดา นอกจากนี้ พบที่ประเทศฟินแลนด์ นอร์เวย์ สวีเดน รัสเซีย โรมาเนีย อิตาลี เยอรมนี สวิตเซอร์แลนด์ บราซิล และเม็กซิโก
ได้กำมะถันและสินแร่เหล็กมาใช้ประโยชน์โดยที่มักจะมีพวกทองแดง นิกเกิล และเเพลทินัมเกิดร่วมอยู่ด้วย จึงมักจะทำเหมืองเพื่อโลหะดังกล่าวด้วย