สปอดูมีน (Spodumene)
สปอดูมีน (Spodumene)
ผลิกอยู่ในระบบหนึ่งแกนเอียง ลักษณะเป็นแท่ง มักเกิดเป็นผลึกขนาดใหญ่ซึ่งผิวหน้ามีร่องขนานตามแนวตั้ง สีขาว เทา ชมพู เหลือง เขียว สีผงสีขาว สปอดูมีนชนิดที่มีสีดอกไลแลค หรือชมพูม่วงอ่อนและใสเรียกว่า “คุนไซต์” (kunzite) และชนิดที่มีสีเขียวมรกต เรียกว่า “ฮิดเดไนต์” (hiddenite) ความแข็ง 6.5-7 ความถ่วงจำเพาะ 3.15-3.20 โปร่งใสถึงโปร่งแสง วาวแบบแก้วและแบบมุกบนหน้าแนวแตกเรียบ แนวแตกเรียบสมบูรณ์ 2 แนวทํามุม 87° และ 93°
สูตรเคมี LiAlSi2O6 มี LiO 8.0% Al2O3 27.4% SiO2 64.6% อาจมีโลหะโซเดียมจำนวนเล็กน้อยเข้าไปแทนที่ลิเทียม
ดูจากแนวแตกเรียบ 2 แนวทํามุมกัน 87° และ 93° หลอมขั้นที่ 3.5 เมื่อเผาไฟตอนแรกจะแตกกระจายละเอียดแล้วจะหลอมจนเป็นแก้ว เปลวสีแดง ไม่ละลายในกรด
เป็นแร่ประกอบหินในหินอัคนีและพบ เป็นผลึกโตในหินเพกมาไทต์ บางแห่งมีขนาดยาวถึง 40 ฟุต เช่น ที่มลรัฐเซาท์ดาโคตา ประเทศสหรัฐอเมริกา เกิดร่วมกับแร่อื่น ๆ เช่น เลพิโดไลต์ แพลจิโอเคลส ควอตซ์ โทแพซ และทัวร์มาลีน
ประเทศไทย พบในหินเพกมาไทต์ที่บ้านสำนักเนียน อำเภอสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช
ต่างประเทศ พบที่ประเทศสหรัฐอเมริกา สกอตแลนด์ อัฟกานิสถาน ปากีสถาน บราซิล สวีเดน ฟินแลนด์ แคนาดา ซิมบับเว และ มาดากัสการ์
เป็นสินแร่ลิเทียม นำมาผสมทำน้ำมันหล่อลื่นในเครื่องจักรที่ใช้ความร้อนเป็นเวลานาน ๆ และเพื่อการเตรียมเวชภัณฑ์ นอกจากนี้ ยังใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องปั้นดินเผา แบตเตอรี่ เครื่องปรับอากาศ ใช้เป็นวัสดุสำหรับช่วยให้โลหะหลอมง่ายขึ้น ชนิดฮิดเดไนต์และคุนไซต์เป็นรัตนชาติได้สวยงามมาก