เขาช่องกระจก ตำบลอ่าวน้อย อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ที่ตั้ง
เขาช่องกระจกตั้งอยู่ริมอ่าวมะนาว ใกล้กับตัวจังหวัด ในท้องที่ตำบลอ่าวน้อย อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ การเข้าถึงใช้เส้นทางหลวงสายเพชรเกษม หรือทางหลวงหมายเลข 4 ซึ่งเป็นเส้นทางเชื่อมต่อระหว่างภาคใต้กับภาคกลาง แยกเข้าตัวเมืองประจวบ โดยเส้นทางหลวงสาย 326 ซึ่งเป็นถนนที่มุ่งตรงไปทะเล และแยกซ้ายเลียบเขาช่องกระจกขึ้นไปที่เขาตาม่องล่าย ระยะทางจากถนนหมายเลข 4 ถึง เขาช่องกระจกประมาณ 2 กิโลเมตร
ลักษณะของแหล่ง
เขาช่องกระจกเป็นเขาโดดลูกเล็กๆ มีพื้นที่ประมาณ 0.19 ตารางกิโลเมตร สูงประมาณ 80 เมตร จากระดับน้ำทะเล ตั้งอยู่ตรงกึ่งกลางของโค้งอ่าวมะนาว ซึ่งโค้งด้านทิศเหนือจรดเขาตาม่องล่าย และโค้งด้านทิศใต้จรดเขาล้อมหมวก มีหมู่เกาะขนาดเล็ก อันประกอบด้วย เกาะหลัก เกาะหลา เกาะรม และเกาะแรด อยู่ทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ของอ่าว เกาะต่างๆ เหล่านี้เป็นสัญลักษณ์ของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์เช่นเดียวกับเขาช่องกระจก ซึ่งมีลักษณะเด่นเห็นแต่ไกล คือ ศาสนสถานสำหรับประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลองบนยอดเขา และโพรงทะลุขนาดประมาณ 3 เมตร บนไหล่เขาทางด้านทิศเหนือ อันเป็นที่มาของคำว่า ช่องกระจก
ธรณีวิทยา
เขาช่องกระจก ประกอบด้วย ชั้นหิน 2 ชุด ชุดแรกมีอายุอยู่ในช่วง 280-270 ล้านปี พบอยู่ตอนล่างของเขา ประกอบด้วยชั้นหินดินดาน (Shale) สีดำ สลับกับหินโคลน (Mudstone) และหินทราย (Sandstone) มีซากดึกดำบรรพ์พวกไบรโอซัว (Bryozoa) และแบรคิโอพอด (Brachiopod) จำนวนมาก จากซากดึกดำบรรพ์ ทำให้ทราบว่า หินเหล่านี้เกิดจากการสะสมของตะกอนเลนทรายในทะเลตื้น ในช่วงเวลา 280-270 ล้านปี หินชุดหลังเป็นหินปูน (Limestone) ที่มีซากดึกดำบรรพ์พวก ฟอแรมินิเฟอรา (Foraminifera) และสาหร่ายอายุ 270 – 260 ล้านปี หินปูนในช่วงที่ต่อเนื่องกับหินชุดแรกจะเป็นหินปูนชั้นบางๆ โดยความหนาจะเพิ่มขึ้นจนถึงชั้นบนสุด จึงเป็นหินปูนชั้นหนา ที่มีรอยแตก (Fracture) หลายทิศทาง การเปลี่ยนแปลงชนิดของหินทั้ง 2 ชุด มีลักษณะค่อยเป็นค่อยไปต่อเนื่องกัน โดยช่วงแรกหินปูนเข้าไปแทรกสลับในลักษณะชั้นบางๆ ต่อมาชั้นหินปูนจะหนาขึ้น ในขณะที่ชั้นหินที่มาจากตะกอนโคลนทรายบางลง จนในที่สุดมีเพียงหินปูนชั้นหนา แสดงให้เห็นว่า แอ่งสะสมตัวได้เปลี่ยนสภาพจากระดับตื้นริมฝั่งเป็นระดับที่ลึกกว่าเดิม หรือระดับน้ำทะเลได้รุกเข้าไปในผืนแผ่นดิน
การเกิดช่องกระจก
ช่องกระจกเกิดอยู่ในชั้นหินปูนชั้นหนาตอนบนของยอดเขา มองเห็นเขาเป็นรูโหว่ทะลุเป็นช่องกว้างขนาดใหญ่ สาเหตุของการเกิดช่องกระจกมีปัจจัยสำคัญ 3 ประการ คือ รอยแตกหลายทิศทางในชั้นหินปูน คุณสมบัติของหินปูนที่ละลายได้ดีในน้ำที่มีฤทธิ์เป็นกรดอ่อน และลมแรงที่พัดปะทะกับเขาริมทะเล รอยแตกในชั้นหินปูนเกิดจากอิทธิพลการเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลก ทำให้แอ่งตะกอนเดิมถูกยกตัวขึ้นกลายเป็นพื้นที่สูง เมื่อรอยแตกเหล่านี้ตัดกัน ทำให้เนื้อหินตรงส่วนกลางเป็นอิสระจากหินส่วนใหญ่ ปฏิกิริยาเคมีที่เกิดกับเนื้อหินทำให้รอยแตกขยายกว้าง ทำให้เนื้อหินที่เป็นอิสระมีขนาดเล็กลง และหลุดร่วงออกไป แรงลมปะทะจะเป็นตัวกลางช่วยนำพาหินที่หลุดเป็นอิสระให้ตกหายออกไปจากที่เดิม เกิดเป็นช่องกระจกหรือโพรงทะลุ ในอนาคตหินส่วนที่อยู่ด้านบนของช่องกระจกอาจจะหลุดร่วงออกไป สิ้นสภาพของการเป็นช่องกระจกได้
แผนที่ธรณีวิทยาและแผนที่เส้นทาง
