คำถามเกี่ยวกับแร่
คำถามเกี่ยวกับแร่
แอนทราไซด์ (Anthracite) เป็นถ่านหินที่มีคุณภาพดีที่สุด มีสีน้ำตาลอ่อนๆ มันวาว มีความแข็งมาก มีอายุในการเกิดขึ้นมานานมากที่สุดคือมากกว่า 200 ล้านปีขึ้นไป มีกากหรือเถ้าน้อยที่สุดถึงไม่มีเลย หากมีเถ้าจะจับตัวกันไม่ฟุ้งกระจาย เป็นถ่านหินที่ให้ค่าความร้อนสูงสุด มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอน 80 % ขึ้นไป นอกจากนั้นเป็นสารประกอบอื่นๆ อีกเล็กน้อย มีปริมาณความชื้นต่ำมาก ติดไฟยากแต่เมื่อติดไฟแล้วจะมีระยะเวลาการเผาไหม้ยาวนานมีเปลวและควันน้อยมากปกติใช้ผลิตไอน้ำ และให้ความร้อน
ภาคเหนือพบที่ อ.เมือง อ. แม่ริม จ. เชียงใหม่ อ.แม่ทะ จ. ลำปาง ภาคตะวันออกพบที่ อ.เมือง จ.ปราจีนบุรี ภาคใต้พบที่ อ.เวียงสระ จ.สุราษฎร์ฯ อ.ฉวาง พิปูน จ. นครศรีธรรมราช บอลล์เคยล์ในทางการค้า หมายถึงดินอะไรก็ได้ ที่สามารถใช้ในอุตสาหกรรมเซรามิคได้ บอลเคลย์ในทางวิชาการหมายถึงแร่อุตสาหกรรมชนิดหนึ่งที่มีเนื้อละเอียดมาก มีสีเทาเข้มถึงดำ ประกอบด้วยแร่ดินชนิดเคโอลิไนต์ เป็นแร่เด่น อาจมีแร่ดินตัวอื่น ๆ เช่น อิลไลต์ หรือมอนต์มอริลโลไนต์ และควอตซ์ ปะปนบ้าง ที่สำคัญคือมีอินทรียสารปนในเนื้อ การที่มีเนื้อละเอียดมากและมีอินทรียสารปนทำให้มีความเหนียวดีมาก การใช้ประโยชน์ที่สำคัญคือเป็นวัตถุดิบหลักในอุตสาหกรรมเซรามิก ทำให้ผลิตภัณฑ์สามารถคงรูปอยู่ได้ ไม่พับงอ หรือบิดเบี้ยว ในเนื้อดินที่ปั้นทั่วไป จะมีดินขาวและบอลเคลย์รวมกันอยู่ประมาณ 70-75 % สัดส่วนของทั้งสองตัวจะมากหรือน้อยขึ้นกับคุณภาพของดินในแต่ละแหล่ง วัตถุดิบที่เหลือจะเป็นเฟลด์สปาร์และควอตซ์ เมื่อนำชิ้นงานไปเผา อินทรียสารที่ปนอยู่จะระเหิดไปหมด ทำให้ชิ้นงานมีสีขาว หรือเหลืองอ่อน ๆ ส่วนในน้ำยาเคลือบเซรามิกและเครื่องปั้นดินเผาอื่น ๆ ก็จะมีบอลเคลย์อยู่ประมาณ 20-40 % แหล่งดินบอลเคลย์ใหญ่ในเมืองไทยปัจจุบันคือ แหล่งแม่ทาน อำเภอสบปราบ จังหวัดลำปาง ผลิตได้300,000-400,000 ตันต่อปี รองลงมาเป็นที่อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย และอำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งมีปริมาณการผลิตประมาณ 20,000-30,000 ตันต่อปี ปริมาณการผลิตในประเทศถือว่าเพียงพอสำหรับอุตสาหกรรมต่อเนื่อง แต่ในผลิตภัณฑ์บางชนิด อาจต้องสั่งบอลเคลย์คุณภาพพิเศษเข้ามาจากประเทศอังกฤษในปริมาณเล็กน้อย
พิจารณาจากคุณสมบัติที่สำคัญ 3 ประการที่กล่าวข้างตัน คือ มีความสวยงาม ทนทาน และหาได้ยาก แร่ในธรรมชาติมีมากกว่า 2,000 ชนิด แต่จัดเป็นแร่รัตนชาติเพียง 90 ชนิด และมีเพียง 20 กว่าชนิดเท่านั้นที่ถือว่าเป็นรัตนชาติที่มีความสำคัญที่ได้รับความนิยมในตลาดอุตสาหกรรม
Calcite คือ Calcium carbonate เป็นส่วนประกอบหลักของหินปูน ซึ่งมีประโยชน์มากมาย ที่สำคัญๆเช่น ทำซีเมนต์ ปูนขาว อุตสาหกรรมเคมี อุตสาหกรรมแก้ว อุตสาหกรรมกระดาษ การก่อสร้างตกแต่ง ใช้ในการกำจัดของเสีย เป็นต้น
วิธีการดูแร่อย่างง่าย ๆ คือดูลักษณะทางกายภาพได้แก่ รูปร่างลักษณะของผลึกแร่ สีแร่ สีผงละเอียดของแร่ ความวาวมันวาว ความโปร่งแสงโปร่งใสหรือทึบแสง ความแข็ง และความถ่วงจำเพาะ น้ำหนัก ทั้งนี้ทั้งนั้นต้องอาศัยการหมั่นฝึกฝน และความเป็นคนช่างสังเกต ให้เวลากับมันสักพักก็ไม่น่าจะยาก
ยังเป็นกรรมสิทธิ์ของคุณอยู่ รัฐจะไปละเมิดไม่ได้
ติดต่อที่ พิพิธภัณฑ์กรมทรัพยากรธรณี กรณีเป็นหน่วยราชการ/โรงเรียน/สถาบันศึกษา ฟรี กรณีซื้อกล่องละ ๒๐๐ บาท
แร่เซอร์คอน(Zircon)หรือ เพทาย จะมีลักษณะคล้ายเพชร เป็นแท่งยาวมียอดแหลมปิดหัวท้าย แข็ง 7.5 ถ.พ. 4.68 มีหลายสี เช่น ใส สีน้ำตาล เทา แดง เขียว สูตรเคมีZr(SiO4) เกิดในหินอัคนีแทบทุกชนิด ผลึกเล็กๆพบตามแหล่งลานแร่ดีบุก หรือตามชายหาด ผลึกโต มักเกิดร่วมกับหินภูเขาไฟ ประโยชน์ใช้สอยทำเป็นรัตนชาติ ใช้ทำวัสดุทนไฟ ใช้ทำเครื่องกำเนิดปฏิกรณ์
หนังสือแร่ฉบับภาษาไทย จัดพิมพ์โดยกรมทรัพยากรธรณี ติดต่อฝ่ายห้องสมุด